AHMET BARLAK MUHASEBE FORUMU - Örnek Muhasebe Kayıtları

İcra yoluyla satışı yapılan aracın muhasebe kaydı belge düzeni

Thu, 20 Feb 2025 13:26:24 +0300

İcra yoluyla satışı yapılan aracın muhasebe kaydı

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı

Gelir Kanunları KDV ve ÖTV Grup Müdürlüğü

Sayı

:

84974990-130[KDV-1/İ/01-2020/22]-131056

09.04.2021

Konu

:

Şirket aktifine kayıtlı araçların icra yoluyla satılması durumunda fatura düzenlenip düzenlenmeyeceği ile KDV hesaplanıp hesaplanmayacağı

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, aktifinizde kayıtlı bulunan … ve … plakalı iki aracınızın vergi borçlarınız nedeniyle 9/10/2019 tarihinde 76.400,00 TL bedelle icra yoluyla satıldığı ve söz konusu tutardan 1.540,90 TL otopark ücreti ile 7.819,91.-TL motorlu taşıtlar vergisinin tahsil edilerek, kalan 67.040,09 TL'nin vergi borçlarınıza mahsup edildiği hususunun, satışa ilişkin belgelerin de eklenmesi suretiyle ilgili vergi dairesince bir yazı ile şirketinize bildirildiği belirtilerek,

- İcra yoluyla satışı gerçekleştirilen söz konusu araçların aktifinizden çıkartılması işlemlerinde fatura düzenlenip düzenlenmeyeceği,

- Düzenlenmesi halinde faturada muhatabın (alıcının) kim olacağı ile faturanın hangi tutar üzerinden düzenleneceği ve KDV hesaplanıp hesaplanmayacağı,

- Söz konusu araç satışının Form Bs bildirim formu ile bildirilip bildirilmeyeceği, bildirilmesi halinde muhatabın (alıcının) kim olacağı

hususlarına ilişkin bilgi talep edilmektedir.

I- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:

213 sayılı Vergi Usul Kanununun;

- 227 nci maddesinin birinci fıkrasında, "Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça, bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir.",

- 229 uncu maddesinde, "Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.",

- 231 inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde, " 5. Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir...",

- 232 nci maddesinde, "Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler:

1. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara;

2. Serbest meslek erbabına;

3. Kazançları basit usulde tesbit olunan tüccarlara;

4. Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere;

5. Vergiden muaf esnafa.

Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlar da fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler.",

- 242 nci maddesinin birinci fıkrasında, "Tüccarlar evvelki maddelerin dışında kalan ve bir hüküm ifade eden veya icabında bir hakkın ispatına delil olarak kullanılabilen mukavelename, taahhütname, kefaletname, mahkeme ilamları gibi hukuki vesikalarla ihbarname, karar örnekleri, vergi makbuzları gibi vergi evrakını dosyada muhafaza etmeye mecburdurlar.",

- 328 inci maddesinde, "Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark kar ve zarar hesabına geçirilir. İşletme hesabı esasında defter tutan mükelleflerle serbest meslek kazanç defteri tutan mükellefler bu farkı defterlerinde hasılat veya gider kaydederler.

Amortisman ayrılmış olanların değeri ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan meblağdır.

Devir ve trampa satış hükmündedir.

..."

hükümlerine yer verilmiştir.

Öte yandan, mezkur Kanunun 148, 149 ve mükerrer 257 nci maddelerinin Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak, bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin belirli bir haddi aşan mal ve hizmet alımlarını "Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Ba)" ile mal ve hizmet satışlarını ise "Mal ve Hizmet Satışlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Bs)" ile bildirmeleri yükümlülüğüne yönelik uyulacak usul ve esaslar sırasıyla 350, 362, 381 ve 396 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ile duyurulmuştur.

Söz konusu yükümlülüğün 2010 yılı ve müteakip yılların aylık dönemlerinde yerine getirilmesinde uyulacak usul ve esaslar ile bildirim hadleri 396 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğ ile yeniden belirlenmiş olup, 396 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin;

- (1.2.1.) numaralı maddesinde, "Bildirim mecburiyeti bulunan mükelleflerce yapılan her türlü mal ve/veya hizmet alış ve satışları, bunlara ilişkin belgenin türüne bakılmaksızın (Fatura, irsaliyeli fatura, serbest meslek makbuzu, müstahsil makbuzu, gider pusulası, akaryakıt pompalarına bağlı ödeme kaydedici cihaz fişi ve yolcu bileti gibi) Form Ba ve Form Bs bildirimine dâhil edilecektir.",

- (1.2.2.) numaralı maddesinde ise, "Mükelleflerin 2010 yılı ve müteakip yılların aylık dönemlerine ilişkin mal ve/veya hizmet alışları ile mal ve/veya hizmet satışlarına uygulanacak had 5.000 TL olarak yeniden belirlenmiştir. Buna göre bir kişi veya kurumdan katma değer vergisi hariç 5.000 TL ve üzerindeki mal ve/veya hizmet alışları "Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Ba)" ile bir kişi veya kurumdan katma değer vergisi hariç 5.000 TL ve üzerindeki mal ve/veya hizmet satışları "Mal ve Hizmet Satımlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Bs)"nun Tablo II alanında bildirilecektir."

düzenlemelerine yer verilmiştir.

Buna göre, somut durumda;

1- Şirketiniz aktifinde kayıtlı olan araçların, vergi borçlarınız nedeniyle haczedilerek icra yoluyla satışına ilişkin olarak şirketinizce fatura düzenlenmesine gerek bulunmamakta olup, söz konusu araçların, satışı yapan Vergi Dairesi Müdürlüğünden/İcra Müdürlüğünden alınacak belgeye istinaden, icra satış bedeli üzerinden kayıtlarınızdan çıkarılması mümkün bulunmaktadır.

2- Söz konusu araçların satışına ilişkin düzenlenen belgelerde yer alan alıcı bilgilerine yer verilmek suretiyle, 396 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda bu satışların Form Bs bildirimine dâhil edilmesi gerekmektedir.

II- KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:

3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun;

- (1/3-d) maddesinde, müzayede mahallerinde yapılan satışların KDV'ye tabi olduğu,

- (8/1-ç) maddesinde, müzayede mahallerinde yapılan satışlarda bu satışları yapanların KDV mükellefi olduğu,

- (23/d) maddesinde, müzayede mahallerinde yapılan satışlarda KDV matrahının malın kesin satış bedeli olduğu

hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca, KDV Genel Uygulama Tebliğinin "Müzayede Mahallinde Yapılan Satışlar" başlıklı (I/B6.) bölümünde konuya ilişkin açıklamalara yer verilmiş olup, söz konusu bölümde, cebri icra, izale-i şüyu, ipoteğin paraya çevrilmesi, tasfiye gibi nedenlerle yapılan açık artırma, pazarlık ve diğer şekillerdeki satışlar da dahil olmak üzere, müzayede mahallerinde yapılan her türlü satışlarda vergi mükellefinin 3065 sayılı Kanunun (8/1-ç) maddesine göre satışları düzenleyen özel veya resmi kişi ve/veya kuruluşlar olduğu açıklanmıştır.

Buna göre, müzayede mahallerinde yapılan satışlarda bu satışları düzenleyen özel veya resmi kişi ve/veya kuruluşlar KDV'nin mükellefi olduğundan, söz konusu satışlar nedeniyle şirketinizce KDV hesaplanması mümkün bulunmamaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Açıklama
213 Sayılı Vergi Usul Kanunu
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu
5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu
488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu
492 Sayılı Harçlar Kanunu
7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu
6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
6802 Sayılı Gider Vergileri Kanunu
197 Sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu
2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu
5746 Sayılı Araştırma Geliştirme Ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun
4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu

İNTERNET REKLAM FATURASI ÖDEMELERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Wed, 10 Jul 2019 16:33:27 +0300

İnternet Reklam Faturası Muhasebe Kayıtları: Twıtter-Instagram-Facebook

Aşağıdaki linkten dosyaya ulaşabilirsiniz

https://1drv.ms/w/s!AiClrFsXNt2Ekjvm_gU1ReSjDx3c?e=gj6d42

ÜRETİM İŞLETMELERİNDE 7/A VE 7/B HESAP PLANI KULLANMA SINIRLARI

Wed, 23 Jan 2019 10:49:44 +0300

Özel Sirküler: 2019 Yılında Maliyet Hesaplarının 7/A ve 7/B Seçeneklerine Göre Tutulmasına İlişkin Hadler.

ÖZET

:

2018 Yılı Aktif Toplamı 3,449,600 TL veya Net Satışlar Toplamı 6,898,900 TL’nin aşan üretim ve hizmet işletmeleri, 2019 yılında maliyet hesaplarını 7⁄A seçeneğine göre tutmak zorundadırlar.

2018 Yılı Aktif Toplamı 3,449,600 TL veya Net Satışlar Toplamı 6,898,900 TL’nin altında kalan üretim ve hizmet işletmeleri ile ticaret işletmeleri ise 2019 yılında 7/A veya 7/B seçeneklerinden herhangi birini seçebilirler.

26/12/1992 tarihli ve 21447 (M) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde maliyet hesaplarının uygulamada esneklik sağlamak üzere iki seçenek halinde 7/A ve 7/B olarak sunulduğu,

7/A seçeneğinde giderlerin defter-i kebirde fonksiyon esasına göre,

7/B seçeneğinde ise çeşit esasına göre,
belirlendiği, bu suretle, işletmelere giderlerin bölümlenmesinde ve defter-i kebirde izlenmesinde kendi organizasyon yapılarına, büyüklüklerine ve ihtiyaçlarına göre düzenleyebilmeleri için kolaylık sağlandığı, farklı maliyet hesaplama yöntemlerine uyulabilmesi açısından da geniş bir esneklik tanındığı belirtilmiştir.

(22.01.2019)

ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Fri, 23 Nov 2018 17:15:41 +0300

Şüpheli Alacaklar
Garip Ayaz
Hesap Uzmanı

GİRİŞ
Vergi sistemimizde şüpheli alacak ve şüpheli alacak karşılığı müesseselerinin sistemde bulunmasının nedeni ticari kazançta tahakkuk esasının geçerli olmasıdır. Zira, ticari kazanç açısından bir gelirin tahakkuk etmesi, elde etme için yeterlidir. Ancak tahsil imkanı şüpheli hale gelen bir gelir veya hasılat unsuru tahsil edilemediği zaman ekonomik ve hukuki tasarruftan söz edilemez. İşte tahakkuk edip hasılat yazıldığı halde ilgili şartlar tamamlanmış olmak kaydıyla, tahsil edilemeyen alacaklar karşılık ayrılmak suretiyle gider yazılmakta ve ekonomik ve hukuki tasarrufa konu olmayan gelirin vergi yükü nötr hale getirilmektedir.
Şüpheli hale gelen alacaklar için değerleme günü itibariyle karşılık ayırma şartlarının bulunup bulunmadığına bakılarak, şartların gerçekleşmesi halinde karşılık ayrılabilecektir.
Şüpheli alacaklarla ilgili Vergi Usul Kanunu'nun 323. maddesi aşağıdaki gibidir:
"Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla;
1. Dava veya icra safhasında bulunan alacaklar;
2. Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar;
şüpheli alacaklar sayılır.
Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir.
Bu karşılığın hangi alacaklara ait olduğu karşılık hesabında gösterilir. Teminatlı alacaklarda bu karşılık teminattan geri kalan miktara inhisar eder.
Şüpheli alacakların sonradan tahsil edilen miktarları tahsil edildikleri dönemde kar-zarar hesabına intikal ettirilir."
Öncelikle vurgulanması gereken şey şüpheli alacakla şüpheli alacak karşılığının ayrı şeyler olduğu, birbirlerine karıştırılmamaları gerektiğidir. Alacağın şüpheli hale gelmesi ile bu alacağa karşılık ayrılması farklı iki olaydır.1
1. Şüpheli Alacak Karşılığı Ayırmanın Şartları ve Esasları
Alacağın şüpheli hale gelmesi için iki şartın birlikte bulunması gerekir. Bu iki şartın birlikte varlığı halinde, alacak şüpheli hale gelir ve alacaklar arasından çıkarılarak şüpheli alacak olarak kayıtlara intikal ettirilir.
Bu şartlardan birincisi söz konusu alacağın ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olması, diğeri de alacağın dava veya icra safhasında bulunması veya yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmiş olmasına rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacak olması gerekir.
1.1. Alacak Ticari Kazancın Elde Edilmesi ve İdame Ettirilmesi İle İlgili Olmalıdır
Vergi uygulaması açısından şüpheli hale gelen alacağın ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olması şarttır. Bunun anlamı, şüpheli hale gelen alacak ile ticari kazanç arasında bir illiyet bağı olması gerekir.
Şüpheli alacak müessesesi, bu duruma gelen alacaklar için işletme lehine bazı imkanlar getirmek amacıyla düzenlendiği için, işletmenin kazanç sağlama amacına yönelik olarak yaptığı işlemlerden kaynaklanan alacaklar için bu müessese getirilmiştir.2
Yoksa örneğin işletme sahibinin hatırı için verilen bir borcun tahsil edilememesi halinde bunun şüpheli alacak şekline geleceği kabul edilmemiştir. Hatır senetleri için şüpheli hale gelme Vergi Usul Kanunu yönünden söz konusu olamaz. Yine karşılığında bir gelir veya menfaat sağlanmayan kefaletten doğan borç açısından da durum aynıdır.3
1.2. Alacak Zamanında Tahsil Edilmemiş Olmalıdır
Şüpheli hale gelen alacağın;
- Dava veya icra safhasında olması,
- Protesto edilmesine veya yazılı olarak birden fazla istenilmiş olmasına karşın tahsil edilememiş olması,
- Miktarı da dava ve icra takibine değmeyecek kadar küçük olmalıdır.
Dava veya icra takibine değmeyecek küçük tutarın ne olduğu konusunda bir ölçü vermek pratik olarak mümkün değildir. Bu rakamı firmanın ölçekleri içinde değerlendirmek ve karar vermek gerekir.
Teminata bağlı alacaklar, tahsil edilmemeleri söz konusu olmayacağı için şüpheli alacak haline gelmezler. Kısmen teminata bağlı alacaklarda teminata bağlı kısımlarının şüpheli hale gelmeleri söz konusu değildir. Ancak bu alacakların teminatsız kalan kısımlarının şüpheli hale gelmesi mümkündür.
1.3. Bilanço Esasında Defter Tutulmalıdır
Sadece bilanço esasına göre defter tutan ticari kazanç sahipleri şüpheli hale gelen alacakları için şüpheli alacak karşılığı ayırabilirler.
İşletme hesabına göre defter tutan ticari kazanç sahipleri şüpheli hale gelen alacakları için karşılık ayıramazlar. Ayrıca karşılık niteliğinde olabilecek şekilde diğer giderler arasında da gösteremezler.
1.4. Alacak Teminatsız Olmalı veya Teminat Yetersiz Olmalıdır
Bir alacağın şüpheli sayılıp, karşılık ayrılabilmesi için teminatsız olması gerekir.
Menkul rehni veya gayrimenkul ipoteği şeklinde yani bir teminata bağlanmış alacaklar için karşılık ayrılamaz.4
Kefalete bağlı alacaklar, şüpheli alacak uygulamasında teminatlı alacak sayılır. Ancak, ayni teminattan farklı olarak, burada kefil hakkında da takibat yapılmış olması ve takibatın sonuçsuz kalması halinde şüpheli alacak karşılığı ayrılabilir.5
Adi ortaklığın borçlarından, borç doğuran işlemin ortaklık adına yapıldığının bilinmesi şartı ile ortaklar şahsen ve müteselsilen sorumludurlar. Bu nedenle, adi ortaklıktan olan alacak dolayısıyla karşılık ayrılabilmesi için, ortaklardan her biri adına takibat yapılması gerekir.6
Kısmen teminata bağlı olan alacaklarda, yalnızca teminatsız kalan şüpheli alacak için karşılık ayrılabilir. Örneğin satılan bir parti malın toplam bedeli 4.000.000.000.-TL olsun ve bu satıştan doğan alacağın 2.500.000.000.-TL kısmı teminatlı ise, şüpheli hale gelmenin diğer şartları da mevcut ise sadece 1.500.000.000.-TL karşılık ayrılabilir.
Öte yandan, bir alacak için dava ve icra süreci devam ederken, bu alacağın tahsilini sağlamak amacıyla borçlunun mallarına haciz konulması alacağı teminatlı kılmaz. Borçlunun mallarına haciz konulması şüpheli halde olan bu alacak için karşılık ayrılmasını engellemez.7
1.5. Şüpheli Alacak Karşılığının Ait Olduğu Alacak Muhasebe Kayıtlarında Gösterilmelidir
Ayrılan şüpheli alacak karşılığının hangi alacağa ait olduğunun muhasebe kayıtlarında gösterilmesi gerekir.
Bu şekilde ayrıntılı kayıt yapılmadan toplu şekilde ayrılan karşılıkların gider yazılması mümkün değildir. İlk bakışta bu, hususa ilişkin gibi görünse de bu husus esası etkilemektedir. Şüpheli alacakların bir kısmının tahsil edilmesi halinde, tahsil edilen alacak için ne kadar karşılık ayrıldığının kayıtlarda görünmesi ve o tutarın gelir hesaplarına aktarılması gerekir.8
1.6. Alacağın Değerleme Günündeki Niteliği Esas Alınır
Şüpheli alacaklara karşılık ayırabilmek için şüpheli hale gelen alacağın değerleme gününde de bu nitelikte olması gerekir.
Uygulamada bazen takibat sonucunda dönem içinde şüpheli hale gelen alacaklar için, ya teminat alınmakta veya borcun vadesi bir bedel karşılığında veya bedelsiz olarak uzatılmaktadır. Bu tür durumlar hesap dönemi içinde gerçekleşmekte ve değerleme günü itibariyle daha önce şüpheli hale gelen alacak, dönem sonunda şüpheli alacak niteliğini kaybetmektedir. Bu tür alacaklar için karşılık ayrılamaz.
1.7. Sonradan Tahsil Edilen Şüpheli Alacaklar İçin Ayrılan Karşılıklar Gelir Yazılır
Şüpheli alacak tahsil edildiği zaman şüpheli alacaklar hesabından çıkarılmak suretiyle bu hesap kapatılır. Ayrılmış olan şüpheli alacak karşılığı ile ilgili "129- Şüpheli Alacak Karşılıkları" hesabına borç ve "644- Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına alacak kayıt yapılmak suretiyle gelir yazılır.
2. Şüpheli Alacaklar Açısından Özellik Gösteren Durumlar
2.1. Konkordato Talep Edilen Alacaklar
Konkordato, alacaklıların alacaklarının bir kısmından vazgeçtikleri, borçlunun alacaklıların üçte ikisi tarafından verilen ve bu vazgeçmeyi kabul etmeyen alacaklıları da bağlayan bir anlaşmadır. Bazen alacağın bir kısmından vazgeçme yerine belli bir süre tanınması halinde tamamını ödeyebilecek durumda da olabilir.
Konkordato alacağın vazgeçilmeyen kısmını şüpheli hale getirmediği gibi aksine, vazgeçilmeyen kısmının tahsilini teminata bağlar. Öte yandan konkordato bir dava ve icra takibi de değildir. Bu konudaki talep borçludan gelir. Bu nedenle borçlusu tarafından konkordato anlaşmasıyla sonuçlanan alacak kısmı şüpheli alacak haline gelmediği için bu tür alacaklar için karşılık ayrılamaz.
Konkordato anlaşması sonucunda vazgeçilen alacaklar Vergi Usul Kanunu'nun 322. maddesi kapsamında değersiz alacak olarak zarar yazılır.
Konkordato talebinin anlaşma ile sonuçlanamaması halinde yine karşılık ayrılamaz. Söz konusu alacağın şüpheli hale gelmesi için yasal takip yollarının işletilmesi gerekir.
2.2. Verilen Sipariş Avanslarının Durumu
Avans bir mal ya da hizmet almak için mal veya hizmeti almadan önce bu mal veya hizmetin bedeline mahsuben yapılan ödemedir. Ticari defterlere, verilen avans olarak kaydedilen erken ödemeler işle, bir başka ifade ile ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmalıdır. Aksi takdirde avans olarak değil alacak olarak cari hesaba kaydedilir. Yanlış kayıt yapılarak işle ilgili olmayan bir ödemenin de, salt verilen avanslar hesabına kaydedildi diye avans olarak kabul edilmeyeceğinin de göz önünde bulundurulması gerekir. Burada ele alınan husus muvazaadan ari avansların durumudur.9
Ticari faaliyete konu olacak bir mal veya hizmet için verilen sipariş avansının, bu alımın gerçekleşmemesi ve sipariş avansı olarak yapılan ödemenin geri tahsil edilememesi halinde, bu alacak yürütülen yasal takibat sonucundan eğer şüpheli hale gelmiş ise karşılık ayrılabilir düşüncesindeyiz.10
Aksine de görüş bulunmaktadır. Bu görüşe göre; ancak ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olarak, daha önce hasılat hesaplarına intikal ettirilmiş olan alacaklar için şüpheli alacaklar karşılığı ayırabilmek söz konusu olup, tahsil edilemeyen avanslar için karşılık ayrılamaz.11
2.3. Tahsil Edilemeyen Katma Değer Vergisi
Bir mal veya hizmet satışından dolayı satıcı, alıcıdan hem mal veya hizmetin bedeli hem de hasılat katma değer vergisi için alacaklı hale gelir. Yapılan satış işlemi nedeniyle doğan bu alacağın, ilgili şartların tamamı var olmak kaydıyla şüpheli hale gelmesi durumunda katma değer vergisi dahil tutarın tamamı için mi yoksa katma değer vergisi hariç tutar için mi karşılık ayrılacağı tartışmalıdır. Bu konuda iki görüş bulunmaktadır.
Birinci görüşe göre; bir alacağın şüpheli hale geldiği kabul edilerek karşılık ayırmak suretiyle zarar yazılabilmesi için, söz konusu alacağın mutlaka ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olması gerekir. Ticari bir işletmeye dahil bir malın satışından veya hizmetin ifasından doğmayan bir alacak, başka bir ifade ile daha önce hasılat yazılmayan bir alacak, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili değildir. Hesaplanan katma değer vergisi, işletmenin hasılatı arasında yer almaz, indirim mekanizması yoluyla bu vergi nihai tüketiciye yansıtılır. Bu özelliğinden dolayı ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile doğrudan ilişkili değildir.
Ayrıca katma değer vergisi için karşılık ayrılması Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 58. maddesi hükmüne de aykırıdır. Bu hükme göre, katma değer vergisi, gelir ve kurumlar vergisi matrahlarının tespitinde gider olarak indirilemez. Bu nedenle hesaplanan katma değer vergisi tutarı, şüpheli hale gelen mal veya hizmet bedeline ait alacak tutarı ile birlikte karşılık ayrılmak suretiyle zarar yazıldığı takdirde, bu uygulama kanun hükmüne aykırı olur.12
İkinci görüşe göre; hesaplanan katma değer vergisi alıcıdan tahsil edilmezse bile satıcı tarafından nakden veya hesaben bir başka ifade ile mahsup yoluyla ödenmektedir. Hesaplanan katma değer vergisinin indirim konusu yapılması halinde, satıcının hiç bir şey kaybetmediği söylenemez.13
Katma değer vergisi sisteminde mükellef devletin ücretsiz tahsildarı durumundadır. Katma değer vergisi satış bedeli olmamakla birlikte, çoğu zaman "fiyatlara KDV dahildir" ibaresi eklenmek durumundadır. Bu nedenle bir mal veya hizmet satışında mükellef kendi iradesi ile katma değer vergisi hesaplayıp hesaplamamak arasında bir seçim yapma şansına sahip değildir. Katma değer vergisi hesaplanması bir yasal zorunluluktur.14
Bu zorunluluk nedeniyle hesaplanan katma değer vergisi beyan edilmek ve gerekirse ödenmek durumundadır. Diğer taraftan satıcı bir malı satarken veya hizmeti ifa ederken bu işlemlerden doğan alacağın şüpheli hale geleceğini bilmek durumunda değildir. Bu olasılığı net bir şekilde bildiği durumda söz konusu işlemleri yapmayacağı kesindir. Bu nedenle hesaplanan katma değer vergisi de normal mal bedeli gibi işleme tabi olmak durumundadır.
Tahsili şüpheli olan bir alacağı bu alacak vergi olsa bile, zorunlu tahsildardan istemek vergide adalet kavramı ile bağdaşmaz.15
Diğer taraftan şüpheli hale gelen bir alacak için her ne kadar karşılık ayrılarak zarar yazılsa ve bu şekilde ticari kazanç üzerinde bir nötrleşme sağlansa bile, karşılık ayrılmış bir şüpheli alacağın daha sonra tahsili halinde, karşılık yine gelir yazılmaktadır. Bir başka ifade ile vergi sistemi karşılık ayrılmış şüpheli alacaktan vazgeçmemektedir.
Yine bilindiği üzere bizim Vergi Usul Kanunumuzun ilgili hükmü 1950 yılından beri yürürlüktedir. Oysa Katma Değer Vergisi Kanunu 1985 yılında yürürlüğe girmiştir.
Bunun yanında hukukun genel kuralı gereği bir hukuki işlemde asıl ne tür bir işleme tabi ise asıldan doğma fer'i de aynı işleme tabi olmak durumundadır.
Yukarıda izah edilen gerekçelerle bize göre, bir mal satışı veya hizmet ifası nedeniyle doğan alacağın şüpheli hale gelmesi durumunda, hesaplanan katma değer vergisi de dahil toplam tutar için karşılık ayrılabilir.16
2.4. Holdinglerin İştiraklerinden Olan Ticari Nitelikli Alacakları
Holding şirketlerin kendi iştiraklerinden olan alacakları eğer normal ticari ilişkilerden doğuyorsa bu alacaklar için karşılık ayrılabilir. Çünkü sonuç itibariyle holding şirketin kendisi ile iştiraki durumunda olan kurumlar ayrı tüzel kişiliklerdir. Aralarındaki ilişki ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilintili ise ve bu ilişkilerden doğan alacaklar yasal prosedür tamamlanmak şartı ile şüpheli hale gelmişse, söz konusu alacak için karşılık ayrılmaması için bir neden bulunmamaktadır.
Nitekim bu konudaki bir Danıştay kararı aynı görüşü onamıştır. Buna göre; holding şirketlerin iştirakleri ile olan ilişkileri ticari nitelikli olduğundan şüpheli alacak karşılığı ayrılabilir.17
2.5. Devletten ve Kamu Kuruluşlarından Olan Alacaklar
Ödeme süresi geçtiği halde Hazine ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarından ve bu arada belediyelerden olan alacaklar için şüpheli alacak karşılığı ayrılıp ayrılamayacağı tartışmalıdır. Bu konuda iki görüş mevcuttur.
Birinci görüşe göre; kamu kurum ve kuruşlarından olan alacaklar zaten devletin güvencesindedir. Öte yandan ticari hayatta Devlet güvencesinden daha büyük bir güvence olmaz. Bunun yanında karşılık ayırmanın temel mantığı, doğması olası zararların varlığıdır. Kamu kurum ve kuruluşlarından olan alacağın zamanında tahsil edilememesi halinde, bu alacağın tahsilinin tehlikeye girdiği söylenemez. Bu nedenle kamu kurum ve kuruluşlarından olan alacakların tahsilinde gecikilmesi ve takibat yapılması halinde de bu alacaklar için karşılık ayrılamaz.
İkinci görüşe göre; İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesi uyarınca Devlet malları, Belediye Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca Belediyelerin malları haczedilemez. Bununla beraber, bu kurum ve kuruluşlar hakkında yasal takibat yapılamayacağını engelleyen herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Ayrıca Vergi Usul Kanunu'nun 323. maddesinde, kişiler değil alacakların nitelikleri sayılmıştır. Bu nedenle bu nitelikleri taşıyan alacaklar kimden olursa olsun ilgili prosedüre tabidir.
Nitekim bu görüş Hesap Uzmanları Danışma Komisyonu'nca da kabul görmüştür. Bu karara göre; "kamu idarelerine karşı yapılan inşaat taahhütlerinden doğan istihkaklara ait alacaklar için Vergi Usul Kanunu'nun 323. maddesi gereğince şüpheli alacak karşılığı ayrılabilir. Ayrılan karşılığın taahhüt hesapları ile ilgilendirilmeyerek ayrıldığı yılın genel ticari kar - zarar hesabına maledilmesi gerekir." 18 Biz de bu görüşe aynen katılıyoruz.
2.6. Yabancı Para Cinsinden Olan Alacaklar
Vergi Usul Kanunu'nda yabancı para cinsinden olan alacaklarla ilgili herhangi bir sınırlama yer almamaktadır. Bu nedenle yabancı para cinsinden olan alacaklar için de yine kanunda öngörülen takibat süreci işletilmek şartı ile karşılık ayrılabilir. Öte yandan, yabancı para cinsinden olan alacakların şüpheli hale gelmesi durumunda değerleme günü itibariyle oluşan kur farkları da dahil olmak üzere karşılık ayrılabilir.
Ancak, yurt dışından olan alacaklar için karşılık ayrılmasının bir özelliği vardır. Bu alacaklar için karşılık ayrılabilmesi Vergi Usul Kanunu hükümlerinin yanı sıra 32 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Karara ilişkin 91-32/5 sayılı Tebliğde de bazı koşullar yer almaktadır. Söz konusu tebliğin 22/V-I maddesi yurt dışından olan alacakların şüpheli hale gelmeleri için dava açılmış olması ve bu durumu gösteren belgelerin de dış temsilciliklerimize onaylatılması gerekmektedir. Belirtilen şartların varlığı halinde yurt dışından olan alacaklar için de karşılık ayrılabilir.19
2.7. Ticari Faaliyetin Gereği Olarak Verilen Hatır Bonolarından Doğan Alacaklar
İlgililerin gerçeğe uygun olmadığını bilerek var olmayan bir borcu veya sözleşmeyi varmış göstererek düzenledikleri senet20 olarak tanımlanabilir. Ancak bazı durumlarda hatır bonosu bir ticari kefalet niteliğinde olabilir. Bazı durumlarda bu bonolara istinaden karşılık ayrılabilir.
Ticari faaliyetle ilgisi bulunmayan hatır bonoları için ayrılmış olan şüpheli alacak karşılığı matraha dahil edilir. Bu konuda aşağıdaki Danıştay Kararı İlginç bir örnektir.
"Kollektif şirkete süresi içinde, ödenmediğinden karşılığı şüpheli alacak yazılan senetlerin, ..... A.Ş.'nin kredi ihtiyacını karşılamak üzere verilmiş hatır bonoları olduğu hususunun inceleme raporu ve tutanakla sabit olduğu, böyle gelir sağlamayı hedef tutmayan faaliyetin ticari işletme ile ilgisi bulunmadığından söz konusu meblağın şüpheli alacak yazılamayacağı gerekçesiyle matrahta ipka21 etmek (...) doğrudur."22
Ancak belirli şartların gerçekleşmesi halinde, isimleri hatır bonosu olsa dahi doğan alacaklar için karşılık ayrılabilir. HUK Danışma Komisyonu kararına göre; "hatır bonolarından doğan alacakların tahsil edilememesi halinde değersiz veya şüpheli alacak olarak zarar yazılabilmesi için, zarara muhatap olan kurumun hatır bonosunu ticari bir amaçla almış veya vermiş olması ve keza işlemin ticari defterlerde muhasebeleştirilmesi" 23 gerekir.
Bu şartları taşıyan hatır bonolarına bağlı olan alacakların artık adı önemli değildir. Bu noktada ortada olan senetlerin adı hatır bonosu olsa bile karşılık ayrılabilir. Çünkü Vergi Usul Kanunu vergisel olayları fiili yönü ile kavramaktadır.
3. Muhasebeleştirme
İşletme bünyesinde bulunan ve Vergi Usul Kanunu hükümleri karşısında şüpheli hale gelen alacakların muhasebe kayıtları şu şekilde olacaktır:
______________________________ / _____________________________
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR XXXX

121 ALACAK SENETLERİ XXXX
______________________________ / _____________________________
654 KARŞILIK GİDERLERİ XXXX

129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILI⁄I XXXX
______________________________ / _____________________________

______________________________ / _____________________________
690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI XXXX

654 KARŞILIK GİDERLERİ XXXX
______________________________ / _____________________________

Karşılık ayrılan alacakların kısmen veya tamamen tahsil edilmesi durumunda ise ilgili muhasebe kayıtları şu şekilde olacaktır:

______________________________ / _____________________________
100 KASA (veya Diğer İlgili Hesaplar) XXXX

128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR XXXX
______________________________ / _____________________________
129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILI⁄I XXXX

644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR XXXX
______________________________ / _____________________________
644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR XXXX

690 DÖNEM KAR VEYA ZARARI XXXX
______________________________ / _____________________________

Şüpheli alacağın tahsilinin imkansız hale gelmesi ve alacağın değersiz alacağa dönüşmesi durumunda ise yapılacak muhasebe kaydı şu şekilde olacaktır:

______________________________ / _____________________________
129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK KARŞILIĞI XXXX

128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR XXXX
______________________________ / _____________________________
Dipnotlar
1 Yılmaz ; Kazım, Değerleme, HUD Yayını, İstanbul, 1997, s. 373.
2 Danıştay 4. D., T. 22.05.1980, E.No: 1979/4866, K. No: 1980/1802 (Yılmaz, a.g.e., s. 374).
3 Yılmaz, a.g.e., s. 374.
4 Yılmaz Özbalcı, Vergi Usul Kanunu Yorum ve Açıklamaları, Oluş Yayıncılık, Ankara Ekim 1998, s. 749.
5 Özbalcı, a.g.e., s. 749.
6 Özbalcı, a.g.e., s. 749.
7 Danıştay 4. D., T. 22.05.1990, E. No: 1989/4580, K. No: 1990/1491 (Kızılot Şükrü, Danıştay Kararları ve Özelgeler (Muktezalar), C.2, Yaklaşım Yayınları, s. 2629)
8 Yılmaz, a.g.e., s. 376.
9 Yılmaz, a.g.e., s. 378.
10 Aynı yönde görüş için bknz. Yılmaz, a.g.e., s. 379.
11 SA⁄LAM Erdoğan, Şüpheli Alacak Karşılığı Uygulaması ve Bir Kaç Sorun, Vergi Dünyası Dergisi, HUD Yayını, S. 155, Temmuz 1994, s. 41.
12 Bknz. Bal Ahmet, Şüpheli Alacak Ayrılmasında KDV ve Dahili Tevkifata İlişkin Sorunlar, Vergi Dünyası Dergisi, HUD Yayını, S. 72, Ağustos 1987, Erkan Mehmet, Tahsil Edilemeyen KDV'nin Şüpheli Alacak Müessesesi Açısından Değerlendirilmesi, Vergi Dünyası Dergisi, HUD Yayını, S. 170, Ekim 1995.
13 DO⁄AN, a.g.m., s. 73.
14 Yılmaz, a.g.e., s. 380.
15 Yılmaz, a.g.e., s. 380.
16 Aynı yönde görüşler için bknz. DO⁄AN Hasan, Alacaklarda Amortisman, Değersiz, Şüpheli ve Vazgeçilen Alacaklar (I), Mükellefin Dergisi, Lebib Yalkın Yayınları, Sayı 70, Ekim 1998, s. 74.; Yılmaz, a.g.e., s. 380.
17 Yılmaz, a.g.e., s. 381.
18 HUK Danışma Komisyonu Kararı, T. 28.05.1962, Y. Sıra No: 166, K. Sıra No: 1962/2.
19 Yılmaz, a.g.e., s. 384.
20 Yılmaz Ejder, Hukuk Sözlüğü, Seçkin Kitabevi, Ankara, 1986, s. 279.
21 İpka: kalma, yerinde bırakma, daim kılmak. (Yılmaz, Hukuk S....... s. 343).
22 Danıştay, 4. D., T. 09.03.1976, E. No:1975/2661, K. No: 1976/582 (DO⁄AN, a.g.m., s. 71).

Kaynak:
http://www.altindagymm.com.tr/tr/html/130/Supheli+Alacaklar+

AKARYAKIT İSTASYONU MUHASEBESİ

Wed, 04 Oct 2017 09:46:07 +0300

AŞAĞIDAKİ LİNKTEN DOSYAYA ULAŞABİLİRSİNİZ

http://www.ahmetbarlak.com/not/akayakit.pdf

Bağış ve Yardımlar İle Muhasebeleştirilmesi

Thu, 07 Sep 2017 09:44:38 +0300

Bağış ve Yardımlar İle Muhasebeleştirilmesi
Tarih: 29/08/2017

Merhaba değerli okurlar, bir önceki yazımda daha özellikli bir konu olan “Şirket Ortağı Olan Müdürün Kızına Verilen Eğitim Bursu Gider Yazılabilir Mi?” konulu makalemi yazmıştım. Bu sefer daha genel bir konu olan ama önceki makalemin de devamı niteliğinde olan “Bağış Ve Yardımlar İle Muhasebeleştirilmesi” konulu makale yazmak istedim.

1. Genel Kural Olarak Bağış ve Yardımlar

Bağış ve yardımlar ile ilgili düzenlemeler 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10. maddesinde düzenlenmiştir.

KVK’ nın 10/1-c maddesine göre aşağıda sayılan kurum ve kuruluşlara makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımların toplamının o yıla ait kurum kazancının % 5'ine kadar olan kısmı kurumlar Vergisi Beyannamesinde kurum kazancından indirilirler,

Genel ve özel bütçeli kamu idareler

İl özel idareleri

Belediye ve köyler

Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar

Kamu yararına çalışan dernekler

Bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar

2. % 5’lik Sınıra Tabi Olmayan Bağışlar

KVK’ nın 10/1 maddesinin ç ve d bentlerinde belirtilen bağış ve yardımların tamamı Kurumlar Vergisi Beyannamesinde kurum kazancından indirilirler. Bu bağış ve yardımlar KVK’ nın 10/1-c maddesinde düzenlenen kurum kazancının % 5’i sınırına tabi değildir. Bu nitelikteki bağışlar aşağıda belirtilmiştir.

KVK 10/1-ç Yukarıda sayılan kamu kurum ve kuruluşlarına bağışlanan;

Okul,

Sağlık tesisi,

100 yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde 50 yatak) kapasitesinden az olmamak kaydıyla öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu,

Huzurevi ve bakım rehabilitasyon merkezi

Mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılacak ibadethaneler

Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin

Gençlik ve Spor Bakanlığına ait gençlik merkezleri ile gençlik ve izcilik kamplarının inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımların tamamı.

KVK 10/1-d Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler ve köyler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler ile bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan veya Kültür ve Turizm Bakanlığınca desteklenen ya da desteklenmesi uygun görülen;

Kültür ve sanat faaliyetlerine ilişkin ticarî olmayan ulusal veya uluslararası organizasyonların gerçekleştirilmesine,

Ülkemizin uygarlık birikiminin kültürü, sanatı, tarihi, edebiyatı, mimarîsi ve somut olmayan kültürel mirası ile ilgili veya ülke tanıtımına yönelik kitap, katalog, broşür, film, kaset, CD ve DVD gibi manyetik, elektronik ve bilişim teknolojisi yoluyla üretilenler de dâhil olmak üzere görsel, işitsel veya basılı materyallerin hazırlanması, bunlarla ilgili derleme ve araştırmaların yayınlanması, yurt içinde ve yurt dışında dağıtımı ve tanıtımının sağlanmasına,

Yazma ve nadir eserlerin korunması ve elektronik ortama aktarılması ile bu eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı koleksiyonuna kazandırılmasına,

21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınmaz kültür varlıklarının bakımı, onarımı, yaşatılması, rölöve, restorasyon, restitüsyon projeleri yapılması ve nakil işlerine,

Kurtarma kazıları, bilimsel kazı çalışmaları ve yüzey araştırmalarına,

Yurt dışındaki taşınmaz Türk kültür varlıklarının yerinde korunması veya ülkemize ait kültür varlıklarının Türkiye’ye getirilmesi çalışmalarına,

Kültür envanterinin oluşturulması çalışmalarına,

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınır kültür varlıkları ile güzel sanatlar, çağdaş ve geleneksel el sanatları alanlarındaki ürün ve eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı koleksiyonuna kazandırılması ve güvenliklerinin sağlanmasına,

Somut olmayan kültürel miras, güzel sanatlar, sinema, çağdaş ve geleneksel el sanatları alanlarındaki üretim ve faaliyetler ile bu alanlarda araştırma, eğitim veya uygulama merkezleri, atölye, stüdyo ve film platosu kurulması, bakım ve onarımı, her türlü araç ve teçhizatının tedariki ile film yapımına,

Kütüphane, müze, sanat galerisi ve kültür merkezi ile sinema, tiyatro, opera, bale ve konser gibi kültür ve sanat faaliyetlerinin sergilendiği tesislerin yapımı, onarımı veya modernizasyon çalışmalarına ilişkin harcamalar ile makbuz karşılığı yapılan bağış ve yardımların % 100'ü.

Başbakanlıkça veya Bakanlar Kurulunca başlatılan yardım kampanyalarına makbuz karşılığı yapılan ayni ve nakdî bağışların tamamı

İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış veya yardımların tamamı.

3. Özel Kanunlar Uyarınca Yapılan Bağış ve Yardımlar

Özel kanunlara göre yapılan bağış ve yardımlar miktar sınırlamasına tabi olmaksızın önce KKEG olarak dikkate alınıp kazancın varlığı halinde beyannamede ayrıca gösterilerek suretiyle % 100 indirime tabi tutulabilirler. Söz konusu özel kanunlar aşağıda belirtilmiştir.

7269 sayılı Umumi Hayata Müessif Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun

2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu

222 sayılı İlk Öğretim ve Eğitim Kanunu, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu

3338 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı Kanunu

2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu

2878 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanunu

278 sayılı Türkiye Bilimsel Teknik Araştırma Kurumu Kanunu

4122 sayılı Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanunu

4. Ayni Bağış ve Yardımlar

Bağış ve yardımların nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın konusunu oluşturan mal veya hakkın maliyet bedeli veya kayıtlı değeri, bu değer mevcut değilse Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre takdir komisyonlarınca tespit edilecek değeri esas alınır.

5. Yabancı Para Cinsinden Bağış ve Yardımlar

Yabancı para cinsinden yapılan bağış ve yardımlarda; tutar, bağış ve yardımın yapıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden TL’ye çevrilir.

6. Bağış ve Yardımların Beyannamede Gösterilmesi

Yapılan bağış ve yardımların gider yazılması yerine, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde beyan edilen gelirden indirilmesi esası getirilmiştir. Buna göre yapılan bağış ve yardımların tamamı önce kanunen kabul edilmeyen gider olarak beyanname üzerinde kazanca eklenmeli ve daha sonra gelirden indirilecek bağış ve yardımların indirim konusu yapılacak kısmı hesaplanarak beyannamede ayrıca gösterilmek suretiyle kazançtan indirilmelidir. İndirim yapılacak tutar aşağıda belirtilen formül yardımıyla hesaplanabilir.

İndirim Yapılacak = Kurum Kazancı - (Geçmiş Yıl Zararları + İştirak Kazançları) x % 5

Bağış ve Yardım

7. Bağış ve Yardımlar ile İlgili Özel Durumlar

Faaliyet döneminin zararla kapanması durumunda bağış ve yardım indirimi yapılamaz

Bağış ve yardım tutarları önce ilgili gider hesaplarına intikal ettirilir

Dönem sonunda bu tutarlar önce beyannamede KKEG olarak ilave ve daha sonra hesaplanan bağış tutarı indirim konusu yapılır

İlgili dönem kazancını aşan bağış ve yardım tutarları zarar olarak sonraki dönemlere devredilemez

Kurumlar vergisi matrahından önce geçmiş yıl zararları mahsup edilir. Daha sonra bağış ve yardım tutarları indirim konusu yapılır

Nakdi yardımlar makbuz karşılığı yapılır

Ayni yardımlar için fatura kesilir ve arkasına bağış yapıldığına dair ilgili kurumdan şerh alınır

Bağış ve yardımlar geçici vergi uygulamalarında da dikkate alınır

8. Bağış ve Yardımların Muhasebeleştirilmesi

a) Nakdi Bağış Yapılması

Bağış ve yardımların nakdi olarak yapılması durumunda mükellefin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdaki şekilde olmalıdır.

------------------------------- / ---------------------------------

770 Genel Yönetim Giderleri

                        102 Bankalar

------------------------------- / ---------------------------------

950 KKEG

                        951 KKEG

------------------------------- / ---------------------------------

b) İşletme Aktifinden Ayni Bağış Yapılması

İşletmenin aktifinde bulunan bir varlığın bağış ve yardıma konu olması durumunda mükellefin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdaki şekilde olmalıdır.

------------------------------- / ---------------------------------

770 Genel Yönetim Giderleri

                        153 Ticari Mallar

                        391 Hesaplanan KDV

------------------------------- / ---------------------------------

950 KKEG

                        951 KKEG

------------------------------- / ---------------------------------

c) Bağış Yapmak Amacıyla Varlık Satın Alınması

İşletme tarafından bağış ve yardım yapılmak amacıyla bir varlık satın alınması durumunda mükellefin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdaki şekilde olmalıdır.

------------------------------- / ---------------------------------

770 Genel Yönetim Giderleri

                        320 Satıcılar

(KDV dahil tutar)

------------------------------- / ---------------------------------

950 KKEG

                        951 KKEG

------------------------------- / ---------------------------------

Kaynak: http://www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya elektronik ortamda kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır .)

BEDELSİZ MAL ALIMI MUHASEBE KAYDI VE BA-BS FORMU BELGE DÜZENİ

Fri, 11 Mar 2016 15:45:05 +0300

LİNKE TIKLAYARAK KAYDI GÖRÜN

  bedelsiz mal alımı muhasebe kaydı.JPG (Dosya Boyutu: 35.93 KB / İndirme Sayısı: 11153)

[font][font]Bedelsiz Mal Alışlarında Muhasebe Kaydı Ne Şekilde Yapılır?[/font][/font]

[font][font]- 10.02.2010 - [/font]

[font]Soru:[/font][/font][font][font]Bedelsiz Mal Alışlarında Muhasebe Kaydı Ne Şekilde Yapılır?[/font][/font]
[font][font]Cevap:[/font]
[font]Faaliyette bulunulan sektörle ilgili olarak mal alımlarında (mal fazlası niteliğinde) bedelsiz mal alımı mevcut ise söz konusu mallar emsal bedeli ile aşağıdaki şekilde kayda alınmalıdır.

----------------------------------------------/------------------------------------------
157. Diğer Stoklar
(153-152)
                     649. Faaliyetle İlgili Diğer Gelir Ve Karlar

Bedelsiz mal alım kaydı
---------------------------------------------/-------------------------------------------
120.Alıcılar
                      600.Yurtiçi satışlar
          391.Hesaplanan Kdv

Alınan bedelsiz malın satış kaydı
---------------------------------------------/------------------------------------------

623. Diğer Satışların Maliyeti (-)
(620-621)
                     157. Diğer Stoklar
                     (153-152)
Satılan Malın Maliyetlere İntikali
---------------------------------------------------------------------------------------[/font][/font]

[font][font][font][font][font][font][font][font][font][font]Koray ATEŞ
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
E. Öğretim Görevlisi - Denetçi
korayates@muhasebetr.com
[font]www.MuhasebeTR.com[/font][/font][/font][/font][/font][/font][/font][/font][/font][/font][/font]
[font]Kaynak: www.MuhasebeTR.com[/font]
[font](Bu makale yazılı veya elektronik ortamda kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)[/font]

DÖVİZ CİNSİNDEN KULLANILAN KREDİLERİN DEĞERLEMESİ

Tue, 11 Aug 2015 11:11:05 +0300

BANKALARDAN KULLANILAN KREDİLERİN MUHASEBE KAYITLARITarih: 09.03.2009

İşletmelerin faaliyetlerini sürdürürken bazen nakdi yönden sıkıntılar yaşayabilirler. Bu sıkıntıları giderebilmek için bankalardan özel finans kurumlarından veya yurtdışından kredi kullanma ihtiyaçları olur. Bu krediler İşletmelerde   genel olarak işlemin oluşu açısından , Mal alımı; Bina alımı; Tesis makine Alımı; Demirbaş alımı ,Nakit ihtiyaçlarından ve benzeri durumlarda olabilir.

Bu yazımızda, işletmelerin bankalardan ve Özel finans kurumlarından kullanılmış oldukları kredilerinin muhasebe kayıtlarının nasıl olması gerektiği konusunda bir makale olacaktır. Yazımızın genel başlıkları aşağıdaki gibi olacaktır. ·          Kullanılan Hesaplar
180–280, 300–400-(780–646)
·          Tahakkuk Kaydı
·          Ödeme Kaydı
·          Değerleme Kaydı
180–280–300-400-
·          Dönem Sonu (300–400) , (180–280) virman Kaydı
·          Sonuç

1-   Kullanılan Hesaplar

180–280–300–400-(780–646)

Kullanılacak hesaplar:

180-GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI
(Kısa Vade Finansman Maliyeti) (Bir Yıllık Fin. Maliyeti)

280-GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI
(Uzun Vade Finansman Maliyeti) (Bir Yıldan uzun Vadeli Fin.Maliyeti)

300-BANKA KREDİLERİ
(Kısa Vade Ana borç+ faiz ) (Bir Yıllık Borçlar)

400-BANKA KREDİLERİ
(Uzun Vade Ana Borç+faiz) (Bir yıldan uzun vadeli borç)

780-FİNANSMAN GİDERİ
(Ödendiği dönemdeki finansman Maliyeti )

646-KAMBİYO KARLARI
(Değerleme günü oluşan karlar )

2-   Tahakkuk Kaydı--------------**.**.***-----------------
      102-
      180-
      280-
                              300-
                              400-
Kredinin Kullanılması Tahakkuk Kaydı
      --------------**.**.***-----------------

3-   Ödeme Kaydıİşletme Kullanmış olduğu krediyi eğer Nakitsel ihtiyacında değilde aktif alımlarından dolayı kullanırsa ilk yıl finansman maliyetleri aktifin varlığına gitmesi lazım. Diğer dönemlerde ise finansman maliyetine atılması lazımdır.

Muhasebe Kaydı

--------------**.**.***-----------------
      300-
      153-
      150-
      252-
      253-
      255-
      254- Vb Hesaplar.
                              102-
                              180-
      Kredinin Ödemesi Ve Finansman Gideri Oluşması Kaydı
      --------------**.**.***-----------------

     Sadece Finansman Amaçlı Kredilerde Muhasebe Kaydı

--------------**.**.***-----------------
      300-
      780-
                              102-
                              180-
      Kredinin Ödemesi Ve Finansman Gideri Oluşması Kaydı
      --------------**.**.***-----------------

4-   Değerleme KaydıDeğerleme dahil olan hesaplar. ; 180-280-300-400

3 Aylık hesap dönemlerinde yukarıdaki hesapların kalan bakiyelerine döviz alış kuru olarak değerleme yapılır oluşan kur farkı giderleri 780 oluşan kur farkı karları ise 646 kambiyo karlarına atılır.

a-     300–400 nolu hesapta Kur Zararı Çıkmasındaki Kayıt Fin. Gideridir.

--------------**.**.***-----------------
      780-
                              300-
                             400-
      Kredi Değerleme
      --------------**.**.***-----------------

180–280 değerlemelerinde ise Kambiyo kar çıkmaktadır.

--------------**.**.***-----------------
      180-
      280-
                        646-

Kredi Değerleme
      --------------**.**.***-----------------

b-     300–400 nolu hesapta Kur Karı Çıkmasındaki Kayıt Kambiyo karıdır.

      --------------**.**.***-----------------
      300-
      400-
                        646-
      Kredi Değerleme
      --------------**.**.***-----------------

180–280 değerlemelerinde ise Fin. Gideri çıkmaktadır.

      --------------**.**.***-----------------
      780-
                        180-
                        280-
      Kredi Değerleme
      --------------**.**.***-----------------

5-   Dönem Sonu (300-400) , (180-280) virman Kaydı

Dönem Sonlarında Uzun vadeli borçlar kısa vadeli borçlara alınır.

--------------**.**.***-----------------
      400-
      180-

                       300-
                       280-

      Uzun Vadeli Borcun Kısa Vadeye dönüşmesi
      --------------**.**.***-----------------

Sonuçta özet olarak; Banka Kredilerinde dikkat edilmesi geren hususlar aşağıda çıkarılmıştır.

Bankadan kullanılan krediler işletme ihtiyaçları için olması lazımdır.
·          Banka Kredileri kısa vade uzun vade diye 2 ye ayrılır. Kısa Vadeler Bir yıllık vadelerdir. Uzun Vadeler ise Bir yıldan fazla olan vadelerdir.
·          Banka Kredi borcunun Bilânçoda Anaparası ve faizi ayrı ayrı gösterilmesi lazımdır. Ana Para ve faiz toplamı Bilânçonun pasif tarafında; ileriki aylarda ve yıllarda ödenecek olan faizler ise Bilânçonun aktif tarafında gösterilir.
·          Banka Kredisi ile alınan her türlü aktif değer ilk dönem çıkan finansman maliyeti aktif varlığın maliyetine atılır. İlk yıldan sonraki çıkan finansman maliyetleri direkt finansman maliyetine atılması gerekir.
·          Döviz cinsinden olan banka kredi borçları geçici vergi dönemlerinde ve dönem sonunda değerleme yapılması gerekmektedir.
·          Banka kredileri değerleme yapılırken borçlar DÖVİZ ALIŞ kuru ile değerlenir.
·          Banka kredileri hesap değerleme yapılırken; Bilânçonun pasif tarafında yer alan kısa ve uzun vadeli 300- 400 nolu hesabı değerleme yapılırken Bilânçonun aktif tarafında yer alan 180–280 nolu hesabında değerleme yapılması gerektiği unutulmaması lazımdır. Değerlemede 300–400 nolu hesaplara eğer zarar çıkarsa 180–280 nolu hesapların değerlemesinde kar çıkmaktadır. Yani Pasif tarafta zarar çıkarsa aktif tarafta kar söz konusudur.
·          Banka Kredi borçlarında Bir yıl içinde cari yılda; Tahakkuk etmiş ama ödenmemiş banka kredi faiz giderleri gider olarak yazılır. Bkz.Danıştay Kararı No: 2004/1 Karar No: 2004/1 (19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı R.G.'de yayımlanmıştır.)
·          Banka Kredilerinde dönem sonlarında ise; İlgili muhasebe hesaplarını muhasebenin dönemsellik gereği ilgili hesaplara virmanlarını yapılması gerekmektedir. Çünkü banka kredilerinin vadeleri 31.12… tarihinde değişmektedir.

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya elektronik ortamda kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır .)

SOSYAL YARDIMLAŞMA DAYANIŞMA VAKFI MUHASEBE KAYIT NİZAMI

Wed, 24 Jun 2015 18:52:23 +0300

Sayı : B.02.1.SYD.0.06.00.00.149 - 15201 10/12/2010
Konu : SYD Vakıfları Kayıt Nizamı

.. SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKFI BAŞKANLIĞINA
3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu uyarınca kurularak Türk Medeni
Kanunu ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu uyarınca faaliyet gösteren Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Vakıflarının Muhasebesinin, Tekdüzen Hesap Planına ve 213 sayılı Vergi Usul
Kanununun kayıt nizamı ile ilgili hükümlerine uygun olarak yürütülmesi, uygulamadaki
tereddütlerin giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması maksadı ile 5263 sayılı Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 3/©
maddesi uyarınca aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur:

1. 5737 sayılı Vakıflar Kanununun 31 inci maddesinin verdiği yetkiye istinaden Vakıflar Genel
Müdürlüğünce belirlenen, 27.09.2008 tarihli ve 27010 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren Vakıflar Yönetmeliğinin 50/(1) inci maddesinde, vakıfların muhasebe kayıtlarını
Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde yayımlanan Vakıflar Tekdüzen Hesap Planına uygun
olarak tutmaları gerektiği ifadesine yer verilmiştir.
Bu çerçevede, fon bütçesinden SYD Vakıflarına sosyal yardım programı ile proje uygulamaları
kapsamında aktarılan kaynak ve bu kaynaktan yapılan harcamaların, muhasebenin temel kavram
ve ilkelerine uygun olarak işbu Genel Yazı ekinde gönderilen ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile
mutabık kalınan SYD Vakfı Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde kanuni defterlere kaydı yapılarak
izlenmesi gerekmektedir.

2. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğünce Vakıflar Genel Müdürlüğünün resmi
internet sitesinde yayımlanan Vakıf Tekdüzen Hesap Planı esas alınarak, Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Vakıflarının yürüttüğü sosyal yardım faaliyetlerine uygun olarak geliştirilen Hesap
Çerçevesi hakkında Vakıflar Genel Müdürlüğünden görüş talep edilmiş; zikredilen Genel
Müdürlüğün 09.06.2009 tarihli ve 669-14/61 sayılı cevabi yazısında, vakıfların muhasebe
kayıtlarını kurumun resmi internet sitesinde yayımlanan Hesap Planına uygun olarak tutmaları
gerektiği, 7/(B) seçeneği yerine 63 Kodlu Hesapların kullanılması; geri dönüşümlü projeler
kapsamında Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına aktarılan kaynağın 336/436 Diğer
Çeşitli Borçlar Hesabında izlenmesinin yerinde olacağı; ihtiyaç duyulduğunda 633 Amaca
Yönelik Giderler Hesabına alt hesaplar açılmasında sakınca olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.

3. SYD Vakıflarınca, sosyal yardım faaliyetlerinden doğan iş ve işlemlerin 01.01.2011 tarihinden
itibaren Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Tekdüzen Hesap Planı esas alınarak kanuni
defterlerde izlenilmesi gerekmektedir.

3.1 SYD Vakıfları, Tekdüzen Hesap Planında Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel
Müdürlüğünce belirlenen alt detay hesap kodlarının altında vakıf harcamalarının takibini
yapabilmeleri için tali hesaplar açabilmeleri mümkündür.

4. Vakıf muhasebesinin, muhasebenin dönemsellik ilkesine riayet edilerek yürütülmesi
gerekmektedir.

5. Muhasebe kayıtlarının, muhasebe defterine 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 219/(a) maddesi
uyarınca azami l O (on) gün içerisinde işlenmesi gerekmektedir.

6. Türk Ticaret Kanununun 70 inci maddesi hükmü gereğince yevmiye maddelerinde, madde sıra
numarası, tarih, borçlu hesap, alacaklı hesap, meblağ, her kaydın dayandığı vesikaların nev'i ve
varsa tarih ve numaralarının yer alması gerekmektedir.

7. Vakıflarca yevmiye defterinde yapılan yanlışlıklar, 213 sayılı Kanun'un 217 nci maddesine göre
ancak, muhasebe kaidelerine göre düzeltilebilir.

7.1 Diğer defter ve kayıtlarda rakam ve yazılar yanlış yazıldığı takdirde düzeltmeler ancak, yanlış
rakam ve yazı okunacak şekilde çizilmek, üst veya yan tarafına veyahut ilgili bulunduğu hesaba
doğrusu yazılmak suretiyle yapılabilir.

7.2 Defterlere geçirilen bir kaydı kazımak, çizmek veya silmek suretiyle okunamaz bir hale
getirmek kanunen yasaktır.

8. Vakfın cari harcamalarının, Vakıf Hesap Planının 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabına;
Vakıfça sosyal yardım programları kapsamında yapılan harcamalarının ise 633 Amaca Yönelik
Giderler Hesabına kaydedilerek izlenilmesi gerekir.

9. Vakıflar nezdinde yürütülen dönüşümlü projeler (KASDEP ve Gelir Getirici Projeler) ile
dönüşümsüz proje uygulamalarının muhasebesi, usul ve esasları Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Genel Müdürlüğünce belirlenmiş "Proje Muhasebe Kitapçığında" yer alan kayıt
örnekleri esas alınarak yürütülecektir. Bahse konu Kitapçık ve hesap planına Sosyal Yardımlaşma
ve Dayanışma Genel Müdürlüğü web sitesinden ( www.sydgm.gov.tr ) erişilebilir.

10. Vakıflarca kasada 16 yaşından büyükler için belirlenen asgari brüt ücretin iki katından fazla
nakit bulundurulmayacaktır. Bu tutar, asgari ücret artış oranı dikkate alınarak her yıl yeniden
belirlenecektir.

11. Vakıf Tek Vadesiz Mevduat Hesabı bir havuz hesabı niteliğindedir. Dolayısıyla, alt detay
hesaplarına kayıt yapılmadan kaynağın vakfa aktartılması amacı ile kaynaktan harcama sonrası
kalan tutarın tespiti mümkün değildir. Bu nedenle, fon bütçesinden çeşitli sosyal yardım
programlarının finansmanı için bu hesaba aktarılan kaynağın muhasebeleştirilebilmesi için
aktarma maksadına uygun banka hesabının alt detayında amaca özgülenen program için açılmış
hesaplara kaydedilmesi gerekir.

11.1 Mali Durum Formunun usulüne uygun bir şekilde doldurulabilmesi ancak, fondan aktarılan
kaynağın işbu Genel Yazının 11 inci maddesinde belirlenen usule göre alt detay hesap kayıtlarına
dikkatli şekilde işlenmesi ile mümkündür.

11.2 Vakıflarca banka ödeme emri talimat yazılarının bankaya gönderilmesinden/kişilere
tesliminden itibaren hesaptan nakit çıkışı yapılana kadarki işlemlerin 103 Verilen Çek ve
Gönderme Emirleri Hesabına kaydedilmesi gerekir. Bankaca talimat yazısına istinaden ödeme
işlemi gerçekleştiği zaman 103 Verilen Çek ve Ödeme Emirleri Hesabı kapatılacaktır. Kapatma
işlemine ilişkin mahsup fişi ekine banka dekontu/hesap ekstrelerinin eklenmesi, her ay sonu
itibariyle de banka hesap bakiyesi ile kanuni defterlerdeki banka hesap bakiyesindeki mutabakatın
sağlanması, dönem sonlarında ise her bir hesap bakiyesinin ilgili bankalardan alınacak yazılı
bilgiler ile teyit edilmesi gerekmektedir.

11.3 Muhasebe kayıtlarında banka hesap numaralarına yer verilmesi gerekir.

12. Muhtaç vatandaşlara ayni olarak teslim edilmek üzere satın alınan veya bağış yoluyla temin
edilen malzeme ve emtianın, (giyecek, sağlık, gıda, barınma, eğitim, kömür v.b.) satın alımlarda
fatura bedeli üzerinden muhasebeleştirilmesi; bağışlamalarda ise fatura vb. vesikası varsa bu bedel
üzerinden, vesikası yoksa tespit edilecek rayiç bedelleri üzerinden 157 Diğer Stoklar Hesabının
ilgili alt hesabına kaydı yapılarak vakıf muhasebesinde izlenilmesi gerekir.

12.1 Muhtaç vatandaşlara bahse konu mal ve malzemelerden yardım yapıldıkça da teslimi yapılan
ayni yardım tutarlarının 157 Diğer Stoklar Hesabından tenzili yapılarak giderleştirilecektir.

13. Vakıfça vadeli mal alımları için yapılan avans ödemeleri, uzun vadeli olmayacağından 159
Verilen Sipariş Avansları Hesabına kaydedilecektir.

14. Kullanımı gelecek ay veya aylarda gerçekleşecek olan vakıf giderlerine ilişkin peşin ödemeler,
gider hesaplarında değil 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabında izlenecek, kullanım
süreçlerinde ilgili giderler hesabına aktarılacaktır.

15. Vakıf personeline vakıf faaliyetleri ile ilgili iş ve işlemlerin takibi için verilen avanslar 195 İş
Avansları, ücretlerine mahsuben verilen avanslar ise 196 Personel Avansları Hesabında
izlenecektir.

16. Vakfın aktifinde kayıtlı olup, bilanço değeri hala aktife alındığı tarihteki değer olarak görülen
gayrimenkullerin değerlerinin, Vergi Usul Kanunundaki değerleme hükümlerine göre
değerlenerek gerçek değerlerine yükseltilmesi sağlanacaktır.

16.1 Mülkiyet sorunu bulunan ve cins tashihi yapılmamış vakıf gayrimenkulleri üzerindeki
problemlerin 2010 faaliyet yılının sonuna kadar çözümlenmesi gerekmektedir.

16.2 Muhasebe kayıtlarına alınmayan vakıf gayrimenkullerinin ise aynı süre içerisinde, 213 sayılı
Kanundaki değerlemeye ilişkin hükümler dikkate alınarak, muhasebe kayıtlarına gerçek
değerlerinin yansıtılması gerekmektedir.

17. Vakıf faaliyetlerinde kullanılan ve vakıf adına ilgili sicile tescil edilen her türlü aracın 254
Taşıtlar Hesabında izlenmesi gerekir.

18. Vakıf faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro malzemesi, mobilya ve tefrişat,
255 Demirbaşlar Hesabında takip edilecektir.

19. Ekonomik ömrünü tamamladığı teknik raporla tespit edilen ve satılamayacağı anlaşılan taşınır
mallar Mütevelli Heyeti Kararına istinaden mukayyet değerleri üzerinden 659 Diğer Gider ve
Zararlar Hesabına kaydı yapılarak itfa edilecektir.

20. Ekonomik ömrünü doldurmamış ancak, vakıf faaliyetinde kullanılması düşünülmeyen
taşınmazlar, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında takip edilecektir.

20.1 Bu hesaba kaydı yapılan eşyanın satışı, Mütevelli Heyeti Kararına istinaden mümkün olup,
varsa birikmiş amortismanlar dikkate alınarak kayıtlı değeri ile satış değeri arasındaki fark
olumsuz ise 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabına, olumlu ise 679 Diğer Olağandışı
Gelir ve Karlar Hesabına kaydedilecektir.

21. 213 sayılı Kanun hükümlerine göre muhasebe tekniğinde amortisman ayırma işlemi, taşınmaz
bedelinin bir defada gider yazılması suretiyle vergi matrahının aşağıya çekilmesinin önüne
geçilmesi için getirilmiş bir otokontrol sistemidir. Vakıflar, kurumlar vergisine tabi olmadığından
dolayı amortismana tabi iktisadi kıymetleri için aşınma payı ayırmalarına gerek bulunmamaktadır.

22. Vakıf ihalelerine iştirak eden firmalardan alınıp da bir yıl içinde iade veya mahsup edilmesi
kararlaştırılan teminatlar, 326 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilecektir.

23. Vakfın mükellef veya sorumlu sıfatıyla ödemesi gereken vergi, resim ve harçların 360
Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabında izlenmesi gerekir.

23.1 Vakıflar, fatura ve fatura yerine geçen belgeleri düzenleme zorunluluğu bulunmayan kişilere
yapacağı ödemelerde, 213 sayılı kanunun 234 üncü maddesine istinaden gider pusulası
kullanacaklar ve ödemelerini 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde belirtilen
oranlarda gelir vergisi kesintisine tabi tutmak suretiyle gerçekleştirecekler ve yaptıkları bu
kesintiyi, ilgili vergi dairesine süresi içerisinde beyan edip ödeyecektir.

24. Personel ücret tahakkuklarında 335 Personele Borçlar, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar ve 361
Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesapları çalıştırılacaktır.

24.1 Personele yapılan bilumum ödemelerde mevzuat değişikliği dikkate alınarak kesilen gelir
vergisi, damga vergisi ve SGK kesintileri ilgili SGK/Vergi Dairelerine kanuni müddet zarfında
beyan edilerek ödenmesi sağlanacaktır.

24.2 Personele ödenen geçici görev yollukları, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununda belirtilen
oranda damga vergisine tabi tutulmak suretiyle ödenecek ve yapılan kesinti ilgili vergi dairesine
ödenecektir.

24.3 S.G.K. kesinti ödemeleri ile vergi ödemelerinde Sosyal Güvenlik Kurumu Aylık Sigorta
Primleri Bildirgesi, banka dekontları ve muhtasar beyanname ile alındı makbuzlarının muhasebe
fişlerine eklenmesi gerekmektedir.

24.4 Personele "Hastalık Raporu" için rapor süresince ücret ödenmemesi; personelin, raporlu
olduğu günler için Sosyal Güvenlik Kurumundan geçici işgöremezlik ödeneği almalarının
gerektiği yönünde bilgilendirilmeleri gerekmektedir.

24.5 Vakıflar, 3294 sayılı Kanunun 9/© maddesine göre damga vergisinden muaf olmaları
nedeniyle sözleşme, fatura, muhtasar beyanname ile sigorta prim bildirgeleri vb. düzenlemeler için
damga vergisi hesaplaması ve ödemesi yapmayacaklardır.

24.6 Vakıfta istihdam olunan personele ödenen asgari geçim indirimi tutarı, ödemeye müteakiben
verilecek muhtasar beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecektir.

25. Gelir İdaresi Başkanlığının 30.03.2010 tarih ve 27807 sayılı Özelgesinde de belirtildiği üzere,
SYD Vakıflarına yapılacak kira ödemelerinden, 193 sayılı Kanunun 94/(b) maddesi hükmü
uyarınca gelir vergisi tevkifatı yapılmayacaktır.

25.1 SYD Vakıflarınca mülk sahibi kişilere yapılacak gayrimenkul kira ödemelerinde ise anılan
Kanun maddesi hükmü uyarınca tevkifat yapılacaktır.

25.2 Gelir İdaresi Başkanlığının 15.07.2009 tarih ve 68022 sayılı Özelgesine göre Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, kamu tüzel kişiliğine haiz kurum sayılmamalarından dolayı
yaptıkları ihalelerle ilgili kararlar için damga vergisi hesaplanmayacaktır.

26. Vakıf personeli için kıdem tazminatı ayrılıp ayrılmayacağı konusuna ilişkin olarak 12.05.2009
tarih ve 84/7750 sayılı Genel Yazımızın (16) ncı maddesinde yer alan açıklamalar geçerlidir.

27. Vakıfça peşin tahsil edilen bir yıllık dönemle ilgili olan gelirler, 380 Gelecek Aylara Ait
Gelirler Hesabına kaydedilecektir.

28. Vakfın, iktisadi işletmelerine taahhüt ettiği sermaye, 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar
(İktisadi İşletmelerden Alacaklar) Hesabı ile 433 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hesabında (İktisadi
İşletmelere Borçlar) izlenecektir.

29. Vakıf gelirleri, 602 Diğer Gelirler Hesabı ile 603 Bağış ve Yardımlar Hesabında takip
edilecektir.

29.1 Fon bütçesinden aktarılan kaynak, aktarma amacına uygun bir şekilde alt detay hesaplarına
da kaydı yapılarak 602 Diğer Gelirler Hesabında izlenecektir. Kamu kurum ve kuruluşları ile
THK'dan alınan paylar da bu hesapta gösterilecektir.

29.2 Bağış ve yardımda bulunan kişinin hukuki statüsü dikkate alınarak alt detay hesaplarda tahsil
edilen bağışlar, 603 Bağış ve Yardımlar Hesabına alınacaktır.

30. Dönem sonunda Mütevelli Heyet kararına istinaden vakıf bünyesinde oluşturulacak bir
komisyon vasıtasıyla vakfın kasası, stokları, menkul kıymetleri sayılarak mutabakat sağlanacaktır.

30.1 Sayım ve değerleme sonucu bulunan fiili tutar, ilgili hesap bakiyesinden az ise farkı 197
Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabına; çok ise farkı 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabına
kaydedilecektir.

30.2 Eğer noksanlığın sebebi komisyonca bulunamaz ise noksanlık sorumlusundan tazmin
edilmelidir. Tazmin edilecek bir sorumlunun olmaması halinde ise noksanlık, 689 Diğer
Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabına aktarılacaktır.

30.3 Fazlalığın nedeni de bu Komisyonca araştırılmalı ve bulunan nedene göre hesap
kapatılmalıdır. Nedeni bulunamaz ise bekleme süresi sonunda fazlalık, 671 Önceki Dönem Gelir
ve Karlar Hesabına aktarılacaktır.

30.4 Stok sayım fazlaları da ilgili stok hesabına borç, 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabına
alacak kaydı yapılmalı, nedeni bulunamayan fazlalık 671 nolu hesaba aktarılarak kapatılmalıdır.

31. Vadelendirme işleminin sonlarında vakıf lehine tahakkuk eden faizlerin, vergi sonrası tutarları
642 Faiz Gelirleri Hesabına kaydedilmeli, bankaca ödenecek vergi kesintileri gelir-gider farkının
tespitinde dikkate alınmamalıdır.

32. Yevmiye Defteri ve Defter-i Kebirde, dönem başında açılış kayıtları, dönem sonunda kapanış
kayıtları yapılmalıdır. Bu kayıtlar için de muhasebe fişi düzenlenmelidir.

33. Vakıf muhasebesinde harcamalar doğrudan ilgili gider hesaplarına aktarıldığından dönem
sonunda yansıtma işlemlerinin yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

34. 2009/5 nolu Genelgenin 2 inci maddesindeki Kaynak Yönetimi Dairesi Başkanlığı ifadesi
Proje Değerlendirme ve İzleme Dairesi Başkanlığı olarak değiştirilmiştir.
35. Dönem sonunda kesin mizana göre yapılan kapanış kayıtları esas alınarak hazırlanması
gereken "Mali Tabloların" Tek Düzen Hesap Planı ilkeleri ile muhasebe tekniğine uygun olarak
düzenlenmesinden, iç denetim raporları ile birlikte Mütevelli Heyetçe ibra edilip onaylanmasından
sonra arşivlenerek denetime hazır hale getirilmesinden vakıf başkanları ve vakıf müdürleri bizzat
sorumludur.

36. Denetime tabi muhasebe evrakını oluşturan mahsup, tahsil veya tediye üsleriyle ekleri
yevmiye kayıtlarına paralel bir şekilde klasörlenerek arşivlenmelidir.
Bu çerçevede, vakıfların mali işlemlerinde hesap verilebilirliğin sağlanabilmesi için işbu Genel
Yazıda yer verilen usul ve esaslara azami ölçüde riayet edilecektir.
Bilgilerinizi ve gereğini önemle rica ederim.

SOSYAL YARDIMLAŞMA DAYANIŞMA VAKFI TEK DÜZEN HESAP PLANI

Sosyal_Yardimlasma_ve_Dayanisma_Vakiflariinda_Vergi_ve_Muhasebe_Uygulamalari.pdf (Dosya Boyutu: 1.31 MB / İndirme Sayısı: 1824)

ZİRAAT ODASI MUHASEBE KAYITLARI

Sat, 16 May 2015 13:14:22 +0300

ZİRAAT ODASI MUHASEBE TALİMATNAMESİ

muhasebe_talimatname 1.pdf (Dosya Boyutu: 1.46 MB / İndirme Sayısı: 2314)

muhasebe_talimatname 2.pdf (Dosya Boyutu: 3.03 MB / İndirme Sayısı: 1794)

Vadeli Mevduat Gelirlerinin Muhasebeleştirilmesi

Wed, 29 Apr 2015 16:16:03 +0300

Vadeli Mevduat Gelirlerinin Muhasebeleştirilmesi

- 21.01.2014 -

Soru: Vadeli Mevduat Gelirlerinin Muhasebeleştirilmesi Nasıl Olacaktır?

Cevap: Vadeli mevduat gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde özellik arz eden birkaç durum vardır. Örneğin vadeli mevduatın uzun bir döneme yayılması sonucu hesaplamaların kıst dönem itibariyle yapılması bunlardan biridir.

Örnek: Finansal tablolarını 3 aylık dönemler halinde düzenleyen XYZ A.Ş atıl fonlarını değerlendirmek amacıyla 01-Kasım günü Ziraat Bankasında 50.000 TL tutarında 3 ay vadeli mevduat hesabı açtırıyor. Bankanın 3 aylık mevduatlara uyguladığı faiz oranının % 15 olduğu ve vade sonunda yatırılan paranın tahakkuk eden faiziyle birlikte tamamının bankadan çekildiğini varsaydığımızda, dönem sonunda ve vadenin dolduğu izleyen yılda yapılması gereken muhasebe kayıtları şu şekilde olacaktır.

Dönem sonunda yapılması gereken kayıt;

-----------------------------------------31.12.2013---------------------------------------

181 GELİR TAHAKKUKLARI 1.233

642 FAİZ GELİRLERİ 1.233

Faiz gelir kaydı 50.000*15*60/36.500

----------------------------------------------------------------------------------------------

Vade sonunda yapılması gereken kayıt;

----------------------------------------------------31.12.2014----------------------------

102 BANKALAR 51.572

193 PEŞ.ÖDEN.VER. 277

1.849*0,15 = 277

102 BANKALAR 50.000

181 GEL.TAHAKK. 1.233

642 FAİZ GEL. 616

----------------------------------------------------------------------------------------------------

3 Aylık Toplam Faiz 50.000*15*90/36.500 = 1.849

Önceki Dönem Gelir Tahakkuku (-) = 1.233

Dönem Faiz Geliri = 616

Koray ATEŞ
E. Öğretim Görevlisi
korayates@muhasebetr.com

Kaynak: http://www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya elektronik ortamda kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

İADE EDİLEN ÜRETİM GİDERLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Wed, 29 Apr 2015 16:15:00 +0300

dosya aşağıdaki linktedir.

ADE.pdf (Dosya Boyutu: 143.23 KB / İndirme Sayısı: 1728)

BEKÇİ KÖPEKLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Wed, 29 Apr 2015 16:13:58 +0300

soru: işyerimize aldığımız bekçi köpeğini nasıl muhabeleştirebiliriz. köpeğinin değerinin demirbaş yazma sınırının üstünde olup olmamasına göre değişebilirmi? ayrıca bu köpek için ilerleyen zamanlarda yapılacak bakım ve yiyecek giderleri kanunen kabul edilen bir gidermidir yoksa matrah ilavesi yapmamız gerekirmi.
teşekkürler.

Cevap : Bekçi köpeğini demirbaş olarak kaydedebilirsiniz. Köpek için yapılan her türlü gideri GVKnun 40ncı maddesi kapsamında genel gider olarak düşünebilirsiniz.

Kaynak:istanbulsmmmodasi.org.tr

amortisman oranı

7.13. Diğer hayvanlar (Köpek, iş hayvanları v.b.) 5 %20,00

NİLÜFER:
Herkese Merhaba
İnşaat Muhasebesinin içine girermi bu konu bilmem ama ) görüşlerinize ihtiyacım var.
Şantiyelerde güvenlik amacıyla istihdam edilen bekçi köpeklerine ait giderler indirim konusu yapılabilirmi sizce
İyi Çalışmalar

halilcan_29:
Sayın Meslektaş,

Bahsi geçen konu, Geçmiş zamanlarda, bazı sitelerde hayli tartışma konusu olmuştu... Çıkan sonuç.... bir çok meslektaşımızın da ortak kanaati; , bekçi veya güvenlik hizmeti amacıyla alınan bu köpekleri diğer demirbaşlarda takip etmek.... 256 açacağınız hesabın altında takip edebilirsiniz. ...nitekim, VUK 339 Gt. de 7.13. Diğer hayvanlar (Köpek, iş hayvanları v.b.) 5 20,00% amortisman denilmektedir. Haliyle söz konusu köpekler için katlandığınız giderleri, aynı yılda olanlarını demirbaşın maliyete diğer yıllardaki giderleri de (ihtiyari olarak) direkt giderlere atabilirsiniz. .....

Kolay gelsin

OTOMOBİLİN KAZA YAPMASI SONUCU SERVİS ŞİRKETİ TARAFINDAN KESİLEN FATURANIN SİGORTA Şİ

Wed, 29 Apr 2015 16:12:25 +0300

FİRMADA KULLANILAN OTOMOBİLİN KAZA YAPMASI SONUCU SERVİS ŞİRKETİ TARAFINDAN KESİLEN FATURANIN SİGORTA ŞİRKETİNE YANSITILMASI MUHASEBE KAYDI

FİRMADA KULLANILAN OTOMOBİLİN KAZA YAPMASI SONUCU SERVİS ŞİRKETİ TARAFINDAN KESİLEN FATURANIN SİGORTA ŞİRKETİNE YANSITILMASI MUHASEBE KAYDI

.

.

.

1) Hasarın tamir ettirilme bedeli sigorta şirketinden KDV hariç tahsil edilecekse:

Tamir faturasının kaydı:
-----------------------------------/----------------------------------
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 1.000
770.15 Hasar Giderleri
(Dönem sonunda 689 nolu hesaba alınmak kaydıyla)
191 180
100/102/320 1.180
……. Ta.ve …..Nolu ….. Bakım Servisinin fat. ile
-----------------------------------/----------------------------------

Yansıtma faturasının kaydı:
-----------------------------------/----------------------------------
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR 1.000
136.02 ……Sig.Şirketi
679 1.000
679.02 Alınan Hasar Tazminatları
……. Ta. Ve …. Nolu Yansıtma faturamız ile
-----------------------------------/----------------------------------

2) Hasarın tamir ettirilme bedeli sigorta şirketinden KDV dahil tahsil edilecekse:

Tamir faturasının kaydı:
-----------------------------------/----------------------------------
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 1.180
770.15 Hasar Giderleri
(Dönem sonunda 689 nolu hesaba alınmak kaydıyla)
100/102/320 1.180
……. Ta.ve …..Nolu ….. Bakım Servisinin fat. ile
-----------------------------------/----------------------------------

Yansıtma faturasının kaydı:
-----------------------------------/----------------------------------
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR 1.180
136.02 ……Sig.Şirketi
679 1.180
679.02 Alınan Hasar Tazminatları
……. Ta. Ve …. Nolu Yansıtma faturamız ile
-----------------------------------/----------------------------------

3) Hasarın tamir ettirilme bedeli ile, alınan tazminat tutarı arasında, lehte yada aleyhte fark varsa,
tabiki bu fark sonuç hesaplarına o yönde etki edecektir. Yani ortada yansıtma faturası yoksa,

Mesela,
Tamir faturasının kaydı:
-----------------------------------/----------------------------------
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 1.000.
770.15 Hasar Giderleri
(Dönem sonunda 689 nolu hesaba alınmak kaydıyla)
191 180
100/102/320 1.180.
……. Ta.ve …..Nolu ….. Bakım Servisinin fat. ile
-----------------------------------/----------------------------------

Alınan tazminatın kaydı:
-----------------------------------/----------------------------------
102 BANKALAR H. 1.700
102.03 ……Bank …. Nolu Hesap
679 1.700
679.02 Alınan Hasar Tazminatları
……. Tarihinde hesaba …..Sig. Şti. tarafından yatırılan
hasar tazminatı
-----------------------------------/----------------------------------
Gönderen deniz bektas zaman: 18:26
Bunu E-postayla Gönder
BlogThis!
Twitter'da Paylaş
Facebook'ta Paylaş

Etiketler: BUGÜNKÜ YAZILAR, FİRMADA KULLANILAN OTOMOBİLİN KAZA YAPMASI SONUCU SERVİS ŞİRKETİ TARAFINDAN KESİLEN FATURANIN SİGORTA ŞİRKETİNE YANSITILMASI MUHASEBE KAYDI, MUHASEBE KAYITLARI

UÇAK BİLETLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Wed, 29 Apr 2015 16:08:54 +0300

Uçak Bileti Fatura Yerine Geçermi ?

Bildiğiniz üzere V.U.K 334 nolu G.T gereği uçak biletleri fatura yerine geçmektedir. Bunun için yapılması gereken uçak biletini keserken ya da acenteden kestirirken firma vergi dairesi vergi numarasını belirtmemiz / yazmanızdır. Acenteden alıyorsak mutlaka acentenin firma kaşesini üstüne basmalı ve orijinal kopyası olmalıdır. Aksi halde 2 ‘nci çıktıyı alırken bilet üzerinde kopyadır fatura yerine geçmez ibaresi yazar ancak yine acenteden alıyorsak böye bir problemle karşı karşıya gelirsek acente kaşesini vurup ve parafe ederek ilgili yeri düzelterekten uçak bileti fatura yerine geçer.

Uçak Bileti Muhasebesi
Uçak Bileti Muhasebeleştirilmesi
Uçak bileti muhasebeleştirilmesi için önce uçak bileti iç hat (Türkiye içi) mı yoksa dıs hat mı olduguna bakmak durumundayız. Kıbrıs uçak bileti yurtdısı uçak biletine gireceğinin de bilgisini vermek isterim. Bunun için bu konuyu yurt dısı uçak bileti ve yurt içi uçak bileti adı altında 2 başlıkta inceleyelim.

1) Yurtdışı Uçak Bileti Muhasebeleştirilmesi

Yurt dışı uçak bileti muhasebe kayıtlarına alırken uçak bileti üzerinde yazan farklı farklı vergi çeşitlerini göreceksiniz. Buna örnek verecek olursak : VQ – YR – QC – XT gibi bir çok vergi çeşidi göreceksiniz. Yurt dışı uçak bileti kdv den muaf olduğundan herhangi bir vergi indirimi almak mümkün değildir. Sadece gider gösterilebilir. Şayet fatura keseceksek bilet üzerinde yazan rakamları direk fatura üzerinde belirterek örneğin;
XXXXXXX SAN TİC LTD ŞTİ
ATATÜRK MH. CUMH. CAD NO:1 01.01.2012

TÜRKİYE V.D. 1234567890
İSİM SOYİSİM PARKUR BİLET NO
ALİ TUNA

IST – ANU 235174258945

UÇUŞ ÜCRET 580,00 TL
SF 75,00 TL
XT 250,00 TL

TOPLAM 905,00 TL
KDV MUAF
G.TOPLAM 905,00 TL

YALNIZ : DOKUZYÜZBEŞ TRY

Yukarıda örneğini verdiğimiz şekilde faturası kesilebilir. Faturada belirttiğimiz uçuş ücret, SF, XT ifadelerinden SF hizmet bedeli, XT çeşitli vergilerin toplamıdır. Bu vergi çeşitliliği parkur ve hava yoluna göre değişkenlik gösterebilir. O yüzden bu detaylara fazla takılmamanızı tavsiye ederim. Lakin devlete iş yaptıysak yurtdışı uçak bileti üzerinde yer alan alan vergisi yani YR vergi çeşidini özellikle belirtmemizi isteyebilir. Şayet böyle bir durumla karşılaşırsanız o zaman fatura detayında alan vergisini ayrıca belirtip diğer vergi çeşitlerini tek kalemde XT adı altında gösterebilirsiniz.

2) Yurtiçi Uçak Bileti Muhasebeleştirilmesi

İç hat uçak biletlerinde elektronik bilet üzerinde fiyat çeşitleri görünür. Bunlar sırasıyla ; Uçuş Ücreti, Alan Vergisi, Yakıt Harcı, Hizmet Bedeli, Check-in Bedeli (Check-in bedeli sadece Pegasus Uçak Biletlerinde vardır) gibi ücret dağılımları vardır. Örneğin toplamda 179 TL olan bir ANADOLUJET UÇAK BİLETİNİN fiyat dağılımlarını yazalım.
Bilet No/Ticket No : 2352XXXXXXXXX
Kısıtlama/Endorsement/Restr. : KDV DAHIL 25.17TRY. TKM:10.00TRY / TBU:179.00 TRY.

Ödeme/Payment : CASH
Esas Ücret/Base Fare : TRY 140.00
Vergi/Tax : TAXES/FEES/CHARGES INCLUDED IN TOTAL FARE
Toplam/Total : TRY 169.00

Yukarıda örneğini verdiğim rakamların faturalandırma örneği aşağıdaki gibidir.
XXXXXXX SAN TİC LTD ŞTİ
ATATÜRK MH. CUMH. CAD NO:1 01.01.2012

TÜRKİYE V.D. 1234567890
İSİM SOYİSİM PARKUR BİLET NO
ALİ TUNA

IST – TZX 235174258945

UÇUŞ ÜCRET 118,64 TL
SF (Servis Bedeli) 8,47 TL
YR (Yakıt Harcı) 21,19 TL
KDV MAT. 148,30 TL
VQ (Alan Vergisi) 4,00 TL

TOPLAM 152,30 TL
KDV 26,70 TL
G.TOPLAM 179,00 TL

YALNIZ : YÜZYETMİŞDOKUZ TRY

Uçuş ücreti servis bedeli, yakıt harcı ücretlerin toplamının % 18 kdv sini ayırıyoruz. Burada VQ (Alan Verigisi) KDV den MUAF tır. Bunun için alan vergisini kdv matrahına eklenmeyecektir.
Buradaki dikkat edilmesi gereken olay ise VQ ve YR nin ne kadar olduğunu hesaplamak. Bunun için yukarıda örneğini verdiğim (KDV DAHIL 25.17TRY) olan satırdan yola çıkarak bulabiliriz. Bunun için ilk önce 25,17 nin kdv matrahını hesapladığımızda 139,83 TL yapıyor. Buradan bu biletin kdv matrahına olan 165 tl ye ulaşıyoruz. 165 tl den Toplam /Total : TRY 169,00 olan ücreti çıkarıp kdv tabi olmayan alan vergisini hesaplamış oluyoruz.

Başlık Yurtdışına yatak ve uçak bileti temini hk.
Tarih 23/08/2011
Sayı B.07.1.GİB.4.35.17.01-35-02-404
Kapsam

T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü

Sayı : B.07.1.GİB.4.35.17.01-35-02-404 23/08/2011
Konu : Yurtdışına yatak ve uçak bileti temini

İlgide kayıtlı talep formunuzda; Türkiye'den Kıbrıs'a uçakla gidiş, dönüş ve Kıbrıs'taki otellerde konaklama hizmetini müşteriye bir paket halinde sunduğunuz, Türkiye sınırları içinde müşteriye herhangi bir hizmet sunulmadığı belirtilerek katma değer vergisi yönünden yapılacak işlemler hakkında bilgi verilmesi talep edilmektedir.
KDV Kanununun 1/1 inci maddesinde ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti kapsamında Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetler katma değer vergisine tabi olduğu, 6 ncı maddesinde de işlemlerin Türkiye'de yapılmasının, hizmetin Türkiye'de yapılmasını veya hizmetten Türkiye'de faydalanılmasını ifade edeceği açıklanmıştır.
Aynı Kanunun 14 üncü maddesinin Bakanlar Kurulu'na verdiği yetkiye dayanılarak yayımlanan 84/8889 sayılı Kararname ile transit ve Türkiye ile yabancı ülkeler arasında deniz, hava, kara ve demiryolu ile yapılan yük ve yolcu taşıma işleri katma değer vergisinden istisna edilmiştir.
Öte yandan, Kanunun 29/1 inci maddesinde mükelleflerin yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça faaliyetlerine ilişkin olarak yüklendikleri vergileri indirebilecekleri, 32 nci maddesinde ise bu Kanunun 11, 13, 14, 15 inci maddeleri uyarınca vergiden istisna edilmiş bulunan işlemlerle ilgili yüklenilip indirim konusu yapılamayan verginin iade olunacağı hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, Kanunun 54/1 inci maddesinde, "Katma değer vergisi mükellefleri, tutulması mecburî defter kayıtlarını bu verginin hesaplanmasına ve kontrolüne imkân verecek şekilde düzenleyeceklerler.
Bu kayıtlarda en az aşağıdaki hususların açıkça gösterilmesinin şarttır:
a) Vergi konusu işlemlerin mahiyeti, vergisiz tutarları, hesaplanan vergi, indirilebilir vergi miktarları,
b) Vergiden istisna edilen işlemlerin, indirim hakkı tanınan ve tanınmayanlara göre mahiyeti ve ayırımı ile hesaplanan indirilebilir vergi miktarı,
c) İndirim konusu yapılamayacak işlemlerin niteliği ve bu işlemlerle ilgili vergi miktarları,
d) Matrah ve indirim miktarlarındaki değişmelerle, ödenen, terkin edilen ve iade olunan vergiler."
hükmüne yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde;
- Konaklama hizmetleri yurt dışında (Kıbrıs) verildiğinden ve faydalanma yurt dışında olduğundan, söz konusu konaklama hizmetleri Kanunun 1/1 ve 6 ncı maddeleri gereğince KDV nin konusuna girmeyecektir.
- Kıbrıs'a uçakla gidiş, dönüşe ait bedel ise KDV nin konusuna girmekle birlikte Kanunun 14 üncü maddesi belirtilen uluslararası taşımacılık kapsamında KDV den müstesna tutulacaktır.
- Kanunun 54 /1 inci maddesi gereğince defter ve belgelerde kayıtların ayrıntılı olarak tutulması, sadece uluslararası taşımacılığa isabet eden yüklenim KDV lerin Kanunun 29 ve 32 nci maddeleri gereğince indirim ve iadeye konu edilmesi, verginin konusuna girmeyen diğer yüklenim KDV lerin ise Kanunun 30 uncu maddesi kapsamında indirim hesaplarına alınmaması, indirim hesaplarına alınamayan bu KDV lerin ise gider veya maliyet unsuru olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

YURT İÇİ Uçak bileti ve muhasebeleştirilmesi

Kısıtlama:27 Esas ücret :147 Toplam :179

Hesaplaması

Esas ücret : 147
Sigorta :25
Servis :5
Kdv dahil matrah :177 (ücret+sigorta+servis kdv ye tabi)
Kdv :27 ( iç yüzde ile ((177/1.18)*0.18) )
Alan vergisi :2 (2tl,4tl,6tl hava alanına göre değişiyor kdv ye tabi değil)
Toplam ücret :179
-----------/--------
770 152,00
191 27,00
100 179,00
----------/---------

Tevkifatlı olarak düzenlenen faturaların muhasebe kaydı

Wed, 29 Apr 2015 16:06:20 +0300

KDV TEVKİFATINA TARAF OLANLARIN YAPACAKLARI MUHASEBE KAYITLARI VE BEYAN ŞEKİLLERİ
KDV TEVKİFATINA TARAF OLANLARIN YAPACAKLARI MUHASEBE
KAYITLARI VE BEYAN ŞEKİLLERİ

Serkan BAŞAR

Vergi Departmanı, Müdür Yardımcısı
Mazars&Denge Denetim YMM A.Ş.

E-Yaklaşım, Kasım 2007

I- GENEL AÇIKLAMA

Bilindiği üzere mali idare gerekli gördüğü durumlarda vergi alacağını garanti altına alabilmek için bazı önlemlere başvurabilmektedir. Katma Değer Vergisi Kanunu' nun 9.maddesi de bu amaçla hazırlanmış bir maddedir. KDV Kanunu'nun 9/1 maddesinde “Mükellefin Türkiye içinde ikametgahının, işyerinin kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir.” denilmektedir.
Ayrıca ilgili maddenin gerekçesinde “Bu madde vergi alacağının emniyetle tahsil edilebilmesi amacıyla getirilmiş bulunmaktadır. Madde hükmüne göre, mükellefin memleket içinde ikametgahının, işyerinin, kanuni merkez veya iş merkezinin bulunmaması ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması bakımından, işlemlere taraf olan diğer bir şahsı veya şahısları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilecektir. Maddede sayılan haller, mükelleflerin idarece takibinin güç olduğu, dolayısıyla vergi tarh, tahakkuk ve tahsilatında kaybın mümkün bulunduğu hallerdir. Burada sayılan haller sınırlı olmayıp, vergi alacağının emniyet altına alınmasının gerekli görüldüğü diğer durumlarda da Maliye Bakanlığı'nın mükelleften gayri bir şahsı verginin ödenmesinden sorumlu tutma yetkisi bulunmaktadır. Maddede belirtilen “işlemlere taraf olanlar” mükellefin temsilcisi, vekili, mükellef adına hareket etmeye yetkili herhangi bir kimse veya kendisine mal teslim edilen yahut hizmet ifa edilen kişi olabilecektir.” denilmektedir.
Yukarıdaki iki paragraftan da anlaşılacağı üzere vergi alacağının garanti altına alınabilmesi için kanunla Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir. Maliye Bakanlığı KDV Kanunundan aldığı yetkiyle bir çok KDV Genel Tebliği yayınlayarak KDV alacağını emniyet altına almaya çalışmakta ve yeni çıkarılan tebliğlerle de tevkifat uygulanan işlemlerin kapsamını genişletmektedir.

II- KDV TEVKİFATINA İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER

KDV tevkifatına ilişkin olarak yaklaşık 30 adet tebliği yayınlanmış ve bunların büyük çoğunlu halen yürürlükte olmakla beraber bir kısmı da uygulamadan kalkmıştır. Makalemizde hangi tevkifata tabi işlemin hangi genel tebliği ile düzenlendiğini ve bu işlemlere ait muhasebe kayıtlarının ve beyan işlemlerinin nasıl yapılması gerektiği hususu üzerinde durmaya çalışmaktayız. Ancak 30 adet tebliği açıklamasının makale boyutunda yapılmasının mümkün olmaması nedeniyle tebliğler üzerinde özet olarak durularak daha çok muhasebe kayıtları ve beyan şekli üzerinde durulacaktır.

Bugüne kadar getirilen sorumluluk hallerini aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür.[1]

- Telif ödemelerinde KDV sorumluluğu (19 seri no.lu KDV GT)
- Bazı kiralama işlemlerinde KDV sorumluluğu (30 ve 31 seri no.lu KDV GT)
- Reklam verme işlerinde KDV Sorumluluğu (30 ve 55 seri no.lu KDV GT)
- Fason olarak yaptırılan tekstil ve konfeksiyon işlerinde KDV sorumluluğu (51, 53, 58, 72, 77 seri no.lu KDV GT)
- Hurda metal alımında KDV sorumluluğu (53, 58, 70, 85 ve 89 seri no.lu KDV GT)
- Akaryakıt alımlarında KDV sorumluluğu (68 ve 85 seri no.lu KDV GT)
- Atık kağıt, hurda plastik ve hurda cam alımında KDV sorumluluğu (81 ve 86 seri no.lu KDV GT))
- Hizmet alımlarında KDV sorumluluğu ( 89 ve 91 seri no.lu KDV GT)
- Uluslararası gözetim şirketleri tarafından ifa edilen gözetim hizmetleri ile yapı denetim kuruluşlarının sunduğu yapı denetim hizmetlerinin denetim hizmeti kapsamında tevkifata tabi bulunduğunun açıklanması (93 seri no.lu KDV GT)
- Hizmet alımlarında tevkifat yapacak kuruluşların kapsamının genişletilmesi, hurdadan elde edilenler dışındaki bakır külçeleri alımında tevkifat uygulaması getirilmesi ile iade esaslarının yeniden belirlenmesine ilişkin düzenlenme ( 95 seri no.lu KDV GT )
- İşgücü ve bakır ürünleri alımında tevkifat uygulaması (96 seri no.lu KDV GT)
- İşgücü ve bakır ürünleri alımında sorumluluk uygulamasına ilişkin daha ayrıntılı açıklamalar yapılması ve bazı sorumluluk uygulamalarında da alt sınır getirilmesine ilişkin düzenleme (97 seri no.lu KDV GT)
- Yapım işlerinde tevkifat oranının yeniden belirlenmesi ve bütün KDV mükelleflerinin yapı denetim hizmetlerinde sorumluluk uygulaması kapsamına alınması ( 99 seri no.lu KDV GT)
- Çinko ve alüminyum mamullerinde tevkifat uygulaması getirilmesi ve bütün KDV mükelleflerinin özel güvenlik hizmetlerinde sorumluluk uygulaması kapsamına alınması (104 seri no.lu KDV GT)
- Çinko ve alüminyum mamullerinde tevkifat uygulaması ile hizmet alımlarında tevkifat oranlarına ilişkin ilave açıklamalar yapılması ve fason olarak yaptırılan tekstil ve konfeksiyon işlerinde KDV sorumluluğu uygulamasına son verilmesi (105 seri no.lu KDV GT)

III- HİZMET ALIMLARINDA KDV SORUMLULUĞUNUN GEREKLİLİĞİ

Maliye Bakanlığı önce 89 no.lu KDV Genel Tebliğini daha sonrada 91 no.lu KDV Genel Tebliğini yayınlayarak hizmet alımlarında oluşan KDV tahsilatını garanti altına almak istemiştir. Çünkü hizmet sektöründe faaliyet gösteren mükelleflerin normal şartlarda sürekli KDV ödemeleri gerekirken bu mükellefler çeşitli yollarla KDV ödemekten kaçınmaktadırlar. Hizmet sektöründe faaliyet gösteren mükellefler için normal şartlarda verilen KDV beyannameleri sonucunda genel olarak vergi ödemesi çıkmalıdır. Çünkü hizmet firmaları genelde stoksuz çalışıp daha çok emek, işgücü, bilgi, tecrübe gibi yüksek katma değerli öğeleri satarak gelir elde ederler. Bu hizmetleri sonucunda tahsil ettikleri KDV yüksek olmakla beraber kendilerinin indirebilecekleri KDV aynı oranda yüksek olmamaktadır. Maliyetlerinin çoğunluğunun işgücü gibi KDV içermeyen unsurlardan oluşması nedeniyle bu tip mükelleflere normal şartlarda sürekli olarak ödenecek KDV iadesi çıkmalıdır. Ancak uygulamaya bakıldığında bu tür mükelleflerden bazılarının farklı yollarla indirilecek KDV'lerini arttırdıkları ve böylece ödenecek KDV tutarlarını düşürebildikleri görülmektedir. İşte bu nedenle KDV sorumluluğuyla ilgili birçok tebliği yayınlanmış ve bu tebliğlerde KDV'nin peşin olarak tahsil edilmesi amaçlanmıştır. Kendisinden KDV tevkifatı yapılan mükellefin iade hakkı varsa ilgili vergi dairesine başvurması ve gerekli belgeleri sunması gerekmekte ve böylece bu işlemle sınırlıda olsa bir incelemeden geçmesi hedeflenmektedir.

IV- BELGE DÜZENİ

KDV sorumluluğu kapsamında hizmet verecek olan mükelleflerin verdikleri hizmetler karşılığında ne şekilde fatura düzenleyecekleri 91 Seri No.lu KDVK Genel Tebliğinde belirtilmiştir. Bu tebliği hükümlerine göre mükelleflerin düzenleyecekleri faturalarda hizmet bedelini, hesaplanan katma değer vergisini, tevkifat miktarını ve tahsil edilecek toplam tutarı ayrı ayrı göstermeleri gerekmektedir. Örnek vermek gerekirse 50.000 YTL tutarında ve 1/6 tevkifat oranına tabi yapım işi için düzenlenmesi gereken fatura aşağıdaki şekilde olmalıdır.

Yapım İşi Hakediş Bedeli 50.000,00 YTL
Hesaplanan KDV 9.000,00 YTL
Toplam 59.000,00 YTL
Tevkif Edilen (1/6) 1.500,00 YTL
Tahsil Edilecek Toplam Tutar 57.500,00 YTL

V- HİZMETİ VERENİN YAPACAĞI MUHASEBE KAYITLARI VE BEYAN

Tevkifata tabi işlemlerde hizmeti veren taraf için sorumlu sıfatıyla KDV uygulaması nedeniyle eksik KDV tahsilatı söz konusudur. Çünkü sorumlu taraf yapacağı ödemeden tevkif ettiği KDV tutarını düşerek hizmeti verene bu kadar eksik ödemede bulunur. Bu nedenle de gerekli şartların oluşması halinde hizmeti veren tarafın tahsil edemediği KDV' yi iade alma hakkı doğabilmektedir.

A) MUHASEBE KAYITLARI
Yukarıda örneği verilen hizmet faturasıyla ilgili olarak hizmeti veren açısından yapılması gereken muhasebe kayıtları aşağıdaki gibidir.

a) Hizmetin verilmesi nedeniyle yapılacak kayıt
--------------- / -------------
120 ALICILAR 57.500,00
600 Y.İÇİ SATIŞLAR 50.000,00
391 HESAPLANAN KDV 7.500,00
-------------- / ---------------

b) Cari dönemde devreden KDV çıkması halinde KDV Tahakkuku

---------------- / ----------------
391 HESAPLANAN KDV 7.500,00
136 V.DAİRESİNDEN AL. 1.500,00
190 DEVREDEN KDV 11.000,00
*190 DEVREDEN KDV 15.000,00
*191 İNDİRİLECEK KDV 5.000,00
-------------- / ------------------
* KDV devrinin olduğunu göstermek için yazılmış tutarlar olup bu tutarların örnek fatura ile bir ilgisi bulunmamaktadır.

c) Cari dönemde ödenecek KDV çıkması halinde KDV Tahakkuku

--------------- / ---------------
391 HESAPLANAN KDV 7.500,00
**191 İNDİRİLECEK KDV 5.000,00
360 ÖDENECEK KDV 2.500,00
-------------- / ----------------
** KDV ödemesi çıkabilmesi için yazılmış tutar olup bu tutarın örnek fatura ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Aynı nedenle bir önceki örnekte verilen devreden KDV tutarına bu örnekte yer verilmemiştir.

Yukarıdaki örneklerde de görüldüğü üzere KDV devri çıkması durumunda sorumlu sıfatı nedeniyle eksik tahsil edilen KDV'nin iadesi mümkün olabilmektedir. Ayrıca KDV devrinin olmadığı durumlarda herhangi bir iadenin söz konusu olamayacağı da örneklerden anlaşılmaktadır.

B) BEYAN

KDV devri olması durumunda eksik tahsil edilen KDV'nin iadesinin mümkün olduğunu belirtmiştik. Yukarıda muhasebe kayıtları verilen örnekte iade hakkının doğabilmesi için bu durumun katma değer vergisi beyannamesinde de doğru şekilde gösterilmesi gerekir.

Hizmeti veren mükellefler bu işlemlerini beyan ederken ilk olarak işlem bedelinin tamamını ilgili dönemin 1 no.lu katma değer vergisi beyannamesinin “TABLO-2 KISMİ TEVKİFAT UYGULANAN İŞLEMLER” bölümündeki 14 no.lu satırda beyan edeceklerdir. Yine aynı tablodaki “KDV ORANI” kısmına işlemin normal şartlarda tabi olduğu KDV oranı yazılacak “TEVKİFAT ORANI” kısmına ise ilgili tevkifat oranı yazılarak ilgili tutar için “HESAPLANAN KDV” tutarının hesaplanması sağlanacaktır.

Ayrıca bu işlemle ilgili olarak iade talep edilmesi halinde beyannamenin arka sayfasında bulunan “TABLO-9 DİĞER İADE HAKKI DOĞURAN İŞLEMLER” bölümündeki 70 no.lu satıra işlem bedelinin tamamı yazılacak ve daha sonra 71 no.lu satıra sorumlu sıfatıyla tevkif edilen KDV tutarı yazılacaktır. Böylece diğer şartlarında yerine gelmesiyle iade tutarı beyannamenin 40 no.lu satırına yazılabilecek ve iade alınması sağlanabilecektir.

Yukarıda V/A/b maddesinde örneği verilen ve iade alınabilecek KDV çıkan tahakkuk' un beyan şekli aşağıdaki gibi olmalıdır.

TABLO-2
KISMİ TAVKİFAT UYGULANAN İŞLEMLER

KDV ORANI (%)
TEVKİFAT ORANI

HESAPLANAN KDV

TESLİM VE HİZMET BEDELİ

14
50.000,00
18
1/6
15
7.500,00

TABLO-4
İNDİRİMLER

32
ÖNCEKİ DÖNEMDEN DEVREDEN KDV

15.000,00
33
BU DÖNEME AİT İNDİRİLECEK KDV

5.000,00

TABLO-5
SONUÇ HESAPLARI

40
İADE EDİLMESİ GEREKEN KDV

1.500,00
41
SONRAKİ DÖNEMLERE DEVREDEN KDV

11.000,00

TABLO-9
DİĞER İADE HAKKI DOĞURAN İŞLEMLER

KOD NO
KDVK MD.NO

TESLİM VE HİZMET BEDELİ

İADEYE KONU KDV
402
9/1
70
50.000,00

71
1.500,00

VI- HİZMETİ ALANIN YAPACAĞI MUHASEBE KAYITLARI VE BEYAN

Tevkifata tabi işlemlerde hizmeti alan taraf bu işlemler nedeniyle hesaplanan KDV'nin tamamını indirim konusu yapacak aynı zamanda diğer mükelleften tevkif ettiği katma değer vergisini 2 numaralı KDV beyannamesi ile beyan edecek ve böylece KDVK' nun 9. maddesinde belirtilen sorumluluğunu yerine getirmiş olacaktır.

A) MUHASEBE KAYITLARI

Sürekli örneğini verdiğimiz fatura ile ilgili olarak hizmeti alan tarafın yapacağı muhasebe kaydı aşağıdaki gibi olacaktır.

---------------- / ----------------
770 GENEL GİDERLER 50.000,00
191 İNDİRİLECEK KDV 9.000,00
360 S.SIFATIYLA ÖD.KDV 1.500,00
320 SATICILAR 57.500,00
--------------- / -----------------

B) BEYAN

Tevkifata tabi işlemlerde sorumlu sıfatıyla KDV kesintisi yapmak zorunda olanlar bu işlemlere ait bedellerin tamamını “TABLO-2 KISMİ TEVKİFAT UYGULANAN İŞLEMLERE AİT BİLDİRİM” tablosundaki 16 no.lu satıra yazacaklardır. Yine aynı tablodaki “KDV ORANI” kısmına işlemin normal şartlarda tabi olduğu KDV oranı yazılacak “TEVKİFAT ORANI” kısmına ise ilgili tevkifat oranı yazılarak ödenmesi gereken “VERGİ” tutarının hesaplanması sağlanacaktır. Daha sonra varsa diğer işlemlerle ilgili tevkif edilen KDV tutarları da toplanarak 33 no.lu satırdaki “ÖDENMESİ GEREKEN KDV” satırında gösterilecektir. Ayrıca işleme taraf diğer mükellefe ait bilgilerinde “TABLO-3 KATMA DEĞER VERGİSİ KESİNTİSİ YAPILAN MÜKELLEFLERE AİT BİLDİRİM” tablosunda belirtilmesi gerekmektedir.

Yukarıda V/A/b maddesinde örneği verilen işlem nedeniyle verilmesi gereken 2 no.lu KDV beyannamesi aşağıdaki şekilde olmalıdır.

TABLO-2
KISMİ TAVKİFAT UYGULANAN İŞLEMLERE AİT BİLDİRİM

MATRAH
KDV ORANI (%)
TEVKİFAT ORANI

VERGİ
16
50.000,00
18
1/6
17
1.500,00

30
TOPLAM KDV MATRAHI

50.000,00
31
TEVKİF EDİLEN KDV TOPLAMI

1.500,00
33
ÖDENMESİ GEREKEN KDV

1.500,00

VII – İADE ALINMASINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER

Daha öncede belirttiğimiz üzere tevkifata tabi işlemlerde hizmeti veren mükelleflerin kendilerinden tevkif edilen KDV'yi iade alabilme imkanları olmaktadır. Ancak söz konusu iadenin gerçekleşebilmesi için bazı şartların oluşması gerekmektedir.

Öncelikle iade alınacak KDV matrahı 1 no.lu KDV beyannamesinin “TABLO-9 DİĞER İADE HAKKI DOĞURAN İŞLEMLER” bölümündeki 70 no.lu satıra yazılmalı ve 71 no.lu satırda da sorumlu sıfatıyla tevkif edilen KDV tutarı yazılmalıdır. Böylece indirim yoluyla giderilemeyen KDV'nin olması şartıyla (devreden KDV) iade alınabilecek tutar beyanname üzerinde gösterilmiş olacaktır. Burada dikkat edilmesi gereken bir hususta 71 no.lu satıra işlemin bünyesine giren vergi tutarı değil tevkif edilen vergi tutarının yazılacak olmasıdır. Diğer bir deyişle iade alınabilecek tutar hiçbir zaman tevkif edilen vergiden fazla olamayacaktır.

Tevkifata tabi işlemlerle ilgili iadelere ilişkin yasal düzenlemeler 91 no.lu KDVK Genel Tebliği ile düzenlenmiş, daha sonra 96 no.lu KDVK Genel Tebliği ile de yapım işleri ve işgücü hizmetleri dolayısıyla doğan iadelere ilişkin düzenlemeler son halini almıştır.

91 no.lu KDVK Genel Tebliğinde yine aynı tebliğde tevkifat kapsamına alınan işlemlerle ilgili olarak doğan katma değer vergisinin nakden veya mahsuben iadesinin miktarına bakılmaksızın sadece banka teminat mektubu veya inceleme raporu karşılığında yerine getirileceği, teminat mektuplarının da vergi inceleme raporunun düzenlenmesinden sonra çözüleceği belirtilmiştir. Ayrıca iade talebinde bulunacak mükelleflerin iadeye ilişkin dilekçelerine aslı gibidir yapılmış fatura fotokopilerinin ya da bu faturaların detayının bulunduğu bir listenin sunulması gerektiği belirtilmiştir.

96 no.lu KDVK Genel Tebliğinde de önceki uygulamadan farklı olarak yapım işlerinden doğan nakden iade taleplerinin yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz edilmek suretiyle gerçekleştirilebileceği düzenlenmiş ve Kasım 2005 tarihinde gerçekleşenlerde dahil olmak üzere yapım işlerinde tevkifat uygulamasından doğan nakden iade talepleri ihracat istisnası için öngörülen limitler dahilinde YMM tasdik raporu ile yerine getirilecektir.[2]

Yine bu tebliği de işgücü hizmetleri nedeniyle yapılan tevkifatlardan doğan KDV'nin iadesinin yapım işlerinde olduğu gibi YMM raporuna bağlı olarak iade alınamayacağı, bu kapsamdaki nakden veya mahsuben tevkifat iadelerinin miktarına bakılmaksızın sadece teminat mektubu ve vergi inceleme raporu karşılında yapılacağı belirtilmiştir.

VIII- SONUÇ

Mali İdare tarafından tüm bu işlemlerin tevkifat kapsama alınmasının nedeni vergiyi güvenli ve eksiksiz olarak tahsil edebilmektir. Böyle olmakla beraber bu konuda çok fazla tebliği yayınlanmış olması ve yayınlanmaya devam etmesi ve çok sayıda tevkifat oranının bulunması uygulamada mükelleflerin kafasını karıştırmakta ve fatura düzenleme, muhasebe kayıtlarının oluşturulmasında ve beyanname düzenlenmesi sırasında birçok hata yapılmasına neden olmaktadır. Bu nedenle tevkifata tabi işlemlerle karşılaşılması durumunda çalışmamızda da belirtilen yasal dayanaklara ve yine çalışmamızda verilen örneklere benzer örneklerden yararlanılmasında fayda olacağı görüşündeyiz.

Serkan BAŞAR

Mazars/Denge, Vergi, Müdür Yardımcısı
SMMM

TEKDÜZEN MUHASEBE SİSTEMİNDE NAZIM HESAPLAR

Wed, 29 Apr 2015 16:05:19 +0300

TEKDÜZEN MUHASEBE SİSTEMİNDE NAZIM HESAPLAR

Nusret KURDOĞLU
S.M.M.M.

1) Giriş

Tekdüzen Muhasebe Sistemi (TMS), dönem sonunda elde edilecek temel mali tabloların, gerek “Muhasebenin Temel Kavramları” gerekse “Temel Mali Tabloların Düzenlenme İlkeleri” ile tam uyumlu olması gereğini öngörür. Bundaki temel amaç, mali tablolarda yer alan bilgilerin karar vericiler tarafından en iyi şekilde ve süratle kullanılabilmesi için bu tabloların anlaşılabilir, ihtiyaca uygun, doğru ve güvenilir, karşılaştırılabilir olmasıdır. Bu bağlamda, mali tabloların, işletmenin tablo tarihindeki gerçek durumunu tüm açıklığı ile ortaya koyması gerekir.

Oysa, TMS’nin bir aracı olan Tekdüzen Hesap Planı (THP), mevcut hesaplarıyla işletmeye ait her bilgiyi kapsayamamaktadır. Bu da çok doğaldır. İşletmenin çeşitli taahhütlerden doğan riskleri, (örn. Teminat mektupları) çeşitli şekillerde işletmeye tanınan avantajlar (örneğin yatırım indirimi) gibi gerekli bilgiler, bilanço hesapları içerisinde yer almamaktadır. Bu nedenle, sırf bilanço hesaplarından oluşan bir bilançoda, bu tür bilgiler eksik kalmaktadır.

Öte yandan, TMS’ne göre; ”Bu düzenleme kapsamında bulunan işletmeler, muhasebe sistemlerini bu tebliğ ve ekinde öngörülen kurallara uygun olarak yürüteceklerdir. Ancak, vergiye tabi karın tespiti aşamasında vergi kanunlarında yer alan özel hükümleri göz önünde tutmak zorundadırlar.”

Özellikle, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin (MSUGT), yukarıda değindiğimiz "V"inci bölümünde de belirtildiği gibi, (TMS) muhasebeden artık "Doğru Matrah" değil "Doğru Kar" ya da "Doğru Sonuç" istemektedir. Bu istem, "Kişilik Kavramı" ve "Tam Açıklama Kavramı" ile birlikte düşünüldüğü zaman uygulamaya çok büyük değişiklikler getirecek niteliktedir. Özellikle gerçekte "İşletme Kişiliği" açısından gider ya da gelir olan, ancak matrah saptanmasında eklenmesi ya da indirilmesi kabul edilmeyen (matrah hesaplanmasında göz önüne alınmaması gereken) çeşitli işlemlerin kaydedilmesinde (ki bunların hepsinin kaydedilmesi artık zorunludur.) değişik ve amaca uygun yöntemlerin seçilmesi ve bu yöntemlerin iyi, doğru kullanılması gerekmektedir

Bu durum, TMS’nin gereklerine göre mali tablo oluşturmak için, sürekli “Nazım Hesap” kullanımını zorunlu hale getirmektedir. Konuya derinlemesine girildiğinde, Nazım Hesap sisteminin, ana hesap sisteminden neredeyse daha önemli hale gelmiş olacağı açıkça görülecektir. (TMS) ile yürürlükteki vergi mevzuatının uyumunu sağlamanın yanı sıra, bilanço hesaplarında yer alamayan önemli bilgilerin açıklanmasında, neredeyse tek “altın anahtar” NAZIM HESAPLAR’dır.

Konuyu daha iyi açabilmek için, “Muhasebenin Temel Kavramları” arasında, 2. ve 9. sıralarda yer alan “Kişilik Kavramı” ve “Tam Açıklama Kavramları” na da değinmek uygun olacaktır.

2) Kişilik Kavramı:

Bu kavram; işletmenin sahip veya sahiplerinden,yöneticilerinden, personelinden ve diğer ilgililerden ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu ve işletmenin muhasebe işlemlerinin sadece bu kişilik adına yürütülmesi gereğini öngörür.

Bu kavrama göre, işletmenin türü ne olursa olsun, işletme sahibi ya da ortağı, işletmeden ayrı bir kişidir. Bu nedenle tüm muhasebe işlemleri de adına yürütülmelidir. Her işletmede faaliyet sonucu oluşan kar, bütünü ile işletme kişiliğine aittir. Ortağa veya işletme sahibine bu kardan sadece bir pay, bir temettü düşer.

Bu noktada, "Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler" ve "Matrahtan İndirilmesi Gereken Gelirler" konularını da iyice açmak gerekiyor. Zira yasada var olmasına karşın, artık (TMS)'de ve eskiden beri teoride, kabul edilmeyen gider yoktur. Muhasebe sistemi ile vergi sistemi arasındaki bu iki zıt olgunun bir aracı işlemle uzlaştırılması gerekmektedir.

<İşletme Kişiliği> açısından gider olduğu halde, matrah saptanmasında yasanın gider kabul etmediği giderler "Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler" olarak tanımlanmaktadır. "Kişilik Kavramı" gereği, bu tür giderler (MSU) Tebliği'nin V. bölümü hükmüne göre, "İşletme Kişiliği" açısından gider olarak kaydedilecek, böylece işletmenin gerçek karına ulaşılacaktır. Ancak vergiye tabi karın (Matrah) saptanması aşamasında, vergi yasalarınca kabul edilmeyen bu tutarlar "Gerçek Kar" a ekleneceklerdir. Bu olgu açısından kurum ile şahıs işletmeleri arasında hiç bir fark gözetilmeden aynı uygulama yürütülecektir.

Çünkü "Kişilik Kavramı" hem kurumları hem de şahıs işletmelerini kapsamaktadır. Aynı durum, matraha eklenmeyecek belli gelir türleri için de geçerlidir.

Diğer taraftan, özellikle "Gelir Tablosu İlkeleri'nin amaçları" dikkatlice gözden geçirildiğinde, "TMS" ne göre tüm gelir ve giderlerin gerek "7"li "Maliyet Hesapları" ana hesap sınıfında, gerekse "6" lı "Gelir Tablosu Hesapları" ana hesap sınıfında sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilmesi gerektiği açıkça ortaya çıkmaktadır.

Bu durumda, (TMS) öncesindeki yaygın uygulamaya son vermek ve bu tür giderleri, "6" lı ya da "7" li gider hesapları arasında açılan tek bir "Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler" hesabında toplamaktan kaçınmak gerekiyor. "İşletme Kişiliği" açısından gider olan her harcama, ilgili gider hesabı hangisi ise ona kaydedilmeli, eğer bu gider "Kanunen Kabul Edilmeyen Gider" ise, aynı anda bu amaçla açılmış Nazım Hesaba da kaydedilmeli ve orada izlenmelidir. Dönem sonunda da, Nazım Hesapta toplanan bu tutar, (TMS) kurallarına göre saptanan "Kar" tutarına eklenerek, matraha ulaşılmalıdır.

"Matrahtan indirilmesi gereken gelirler" kavramına gelince, bu da "kanunen kabul edilmeyen giderler" kavramının tam tersine işleyecek bir kavramdır. Bir kısım gelirler, açısından gelir oluşturduğu halde, matrah hesaplanmasında göz önüne alınmaz. Yine, işletmede, bir dönem önce "İşletme Kişiliği" açısından gider olup, yasa gereği "Kanunen Kabul Edilmeyen Gider" olarak kaydedilen, ancak bir sonraki dönemde de "İşletme Kişiliği" açısından gelir haline gelen işlemler mevcuttur. V.U.K.'nca kabul edilmeyen ama (MSU) Tebliği gereği aktiflerdeki değer düşüklükleri için ayrılan karşılıklardan ya da önceki dönemlerde ayrılan kıdem tazminat karşılıklarından iptaller gibi... İşte bu tür gelirleri de dönem matrahından indirebilmek (ya da matraha eklenmesini önlemek) amacıyla yine bir Nazım Hesapta izlemek gerekir.

Her iki uygulama için bu güne kadar üzerinde anlaşma sağlanan ve çoğunlukla kullanılan hesaplar;

"950- Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler ve
951- Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler Karşılığı
960- Diğer İndirimler Karşılığı ve
961- Diğer İndirimler" hesaplarıydı.

Ancak, uygulamada geçen yıllar ve son dönemlerde vergi yasalarındaki değerleme hükümlerinde ve bunların yorumlarında yapılan değişiklikler, bu iki Nazım Hesap çiftinin bu şekliyle amaca hizmette yetersiz kaldığını, gereksinimi karşılayamadığını göstermiştir. Kanunen kabul edilmeyen giderler, sonuçta birer gider kalemidir, ilgili gider yerine gider yazılır, sonra kara eklenerek matraha ulaşılır. Oysa, geçen zaman içerisinde gider olmadığı halde matraha eklenen unsurlar ve gelir olmadığı halde matrahtan indirilecek unsurlar da olduğu görülmüştür. Önceki dönemde ödenmediği için matrahtan indirilmemiş olan, ama cari dönemde ödendiği için gider yazılmaksızın matrahtan indirilmesi gereken SSK Primleri gibi..

Bunları göz önüne aldığımız zaman, 950 - 951 ve 960 - 961 Nazım Hesapların, yukarıda belirtildiği gibi değil de, aşağıda listelenen şekilde kullanılmasının daha doğru olacağı ortaya çıkmaktadır.

950- MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR
950 01- KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER
950 01 01- ÖNC. DÖNEM VERİLEN ÇEKLER REESKONT TASFİYE GİDERLERİ
950 01 02- CARİ DÖNEM ALINAN ÇEKLER REESKONT GİDERLERİ
950 01 03- CARİ DÖNEM ÖDENMEYEN SSK PRİMLERİ
950 01 04- AMME ALACAKLARI GECİKME ZAMLARI VE PARA CEZALARI
950 01 05- KIDEM TAZMİNAT KARŞILIK GİDERLERİ
950 01 06- BİNEK OTO MTV GİDERİ
950 01 07- BAĞIŞ VE YARDIMLAR
950 01 08- BELGESİZ VE BELGESİ GEÇERSİZ GİDERLER
950 01 09- ÖZEL İŞLEM VERGİLERİ
950 01 10- ÖZEL İLETİŞİM VERGİLERİ
950 01 11- FİNANSMAN GİDER KISITLAMASI
950 01 12- DİĞER VERGİ GİDERLERİ
950 01 13- ŞÜPHELİ ALACAK KARŞ.GİD.(TİCARİ OLMAYAN)
950 01 14- ÖNC.DNM.AMORTİSMAN TAMAMLAMA GİDERLERİ

950 01 20- DEVREDECEK K.K.E.GİDERLER
950 01 20 01- AAA İNŞ.VE ONR.İŞİ DEVR.K.K.E.GİDERLERİ
950 01 20 02- BBB İNŞ.VE ONR.İŞİ DEVR.K.K.E.GİDERLERİ

950 02- MATRAHA EKLENECEK DİĞER UNSURLAR
950 02 01- ÖNC.DÖNEM FAİZ GELİR TAHAKKUKLARI
950 02 02- ÖNC.DÖNEM MENKUL DEĞERLER DEĞERLEME FARKLARI
950 02 03- KULLANILAN Y.DEĞERLEME VE MALİYET ARTIŞ FONLARI

951- MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR KARŞILIĞI
951 01- KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER KARŞILIĞI
951 02- MATRAHA EKLENECEK DİĞER UNSURLAR KARŞILIĞI

960- MATRAHTAN İNDİRİLECEK UNSURLAR KARŞILIĞI
960 01- MATRAHTAN İNDİRİLECEK GELİRLER KARŞILIĞI
960 02- MATRAHTAN İNDİRİLECEK DİĞER UNSURLAR KARŞILIĞI
961- MATRAHTAN İNDİRİLECEK UNSURLAR
961 01- MATRAHTAN İNDİRİLECEK GELİRLER
961 01 01- CARİ DÖNEM FAİZ GELİR TAHAKKUKLARI
961 01 02- ÖNC.DÖNEM AYR. KIDEM TAZM. KARŞ. İPTAL GELİRİ
961 01 03- CARİ DÖNEM VERİLEN ÇEK REESKONT FAİZ GELİRİ
961 01 04- ÖNC.DÖNEM ALINAN ÇEK REESKONT TASFİYE GELİRİ
961 01 05- CARİ DÖNEM MENKUL DEĞERLER DEĞERLEME FARKLARI
961 01 06- ŞÜPHELİ ALACAK TAHSİLİ (TİCARİ OLMAYAN)
961 01 09- DİĞER MATRAHTAN İNDİRİLECEK GELİRLER

961 02- MATRAHTAN İNDİRİLECEK DİĞER UNSURLAR
961 02 01- ÖNC.DÖNEM KIDEM TAZ. KARŞILIKLARINDAN ÖDEMELER
961 02 02- ÖNC.DÖNEM SSK PRİMLERİNDEN ÖDEMELER
961 02 03- SATILAN BİNEK OTO 1/2 AMORTİSMANI
(Önceki. dönemlerde ayrılıp, matrahtan indirilmeyen 1/2 amortisman giderleri)
961 02 04- İHRACAT GÖTÜRÜ GİDER

Burada önemli nokta, Nazım Hesap sisteminin kullanılış şeklidir. Bir nazım hesap hiçbir şekilde tek başına kullanılmaz. Daima çift çift kullanılır. Konuyu giderler açısından ele alırsak, bir gider kalemi, önce ilgili gider hesabına alınır. Ardından gelen mahsup fişinde de ilgili Nazım Hesap çiftine ayrıca kayıt yapılır.

Bir örnek vermek gerekirse, işletmede her hangi bir dönemde KDV ödemesi doğmadığını düşünelim. Tahakkuk fişinde, sadece (2001 yılı için) 140.000 TL. Damga Vergisi, 1.000.000 TL. EKP ve 2.000.000 TL. ÖİV olmak üzere, toplam 3.140.000 TL. ödenmesi gereken tutar yer alacaktır. Bu kalemlerin her üçü de “İŞLETME KİŞİLİĞİ” açısından birer giderdir. Ama, bunların arasında ÖİV kalemi, bir Kanunen Kabul Edilmeyen Gider kalemidir. Buna göre, önce ödeme işlemini kayda alalım;

770- GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
770 06- VERGİ, RESİM VE HARÇ GİDERLERİ
770 06 01- DAMGA VERGİSİ GİDERİ 140.000
770 06 04- EKP GİDERİ 1.000.000
770 06 05- ÖİV GİDERİ 2.000.000

100- KASA HESABI
100 01- TL KASASI 3.140.000

Bu ödeme maddesinin ardından, ÖİV’nin dönem sonu matrah hesaplanması sırasında KKEG olarak göz önüne alınabilmesi için, yukarıda alt detayları verilmiş olan 950 – 951 Nazım Hesap çiftine de kaydedilmesi gerekir.

950- MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR
950 01- KANUNEN KABUL ED. GİDERLER
950 01 09- ÖZEL İŞLEM VERGİLERİ 2.000.000

951- MATRAHA EKL. UNS. KARŞ.
951 01- KANUNEN KABUL ED. GİD. KARŞ. 2.000.000 gibi...

3- Tam Açıklama Kavramı:

Tam açıklama kavramı; mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmasını ifade eder.

Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında, mali tablo kalemleri kapsamında yer almayan ancak alınacak kararları etkileyebilecek, gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavramın gereğidir.

Bu kavram (ilke) bir bakıma tutarlılık kavramı (ilkesi) ile bütünleşmektedir. Bir önceki dönem mali tabloları ile kıyaslanabilir nitelikte olan mali tablolar, karar verme durumunda olan kişilere, işletme ile ilgili bilgileri tam ve açık olarak sunabilmelidir.

Mali tabloların içerdiği bilgilere girmesi mümkün olmayan ama ilgilerin sağlıklı ve doğru karar vermeleri için gerekli olan bilgiler, mali tabloların ayrılmaz parçası olan dipnotlarda belirtilir. Buna karşın mali tablolarda belirtilen bilgilerin belirtilme sistemi de önemlidir. Mali tabloların düzenlenmesinde tam açıklama ilkesine en uygun örnek, "36" grubu olarak gösterilebilir. Bilindiği gibi, bilançoda, "36" grubundaki "360- ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR" ve "361- ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ" hesaplarında sadece tahakkuk etmiş ancak henüz ödeme günü gelmemiş borçlar yer alabilir. Eğer mali tabloda yer alan "360" ve "361" hesaplarda vadesi geçtiği halde ödenmemiş borçlar yer alıyorsa, bu mali tabloyu üreten muhasebeci hem açıklık ilkesine, hem sosyal sorumluluk ilkesine uymamış olur. Doğru düzenlenmiş bir mali tabloda, bu tür borçlar "360" ve "361" hesaplarda yer alamaz. Bunlar, dönemin sonunda "368- VADESİ GELMİŞ ERTELENMİŞ VEYA TAKSİTLENDİRİLMİŞ VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER" hesabına aktarılmalı, mali tablo tarihi itibariyle oluşmuş gecikme zamları da tahakkuk ettirilerek "369- ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER" hesabında gösterilmelidir.

Öte yandan yine tam açıklama kavramı, Nazım Hesap kullanımına büyük ölçüde gereksinim doğurmaktadır. Örneğin; işletmenin çeşitli nedenlerle bankalardan alıp ilgili yerlere verdiği teminat mektupları, ya da tersine müşterilerinden aldığı teminat mektupları, aldığı ve kullandığı yatırım indirimi tutarları, aldığı ve verdiği kefaletler, ipotekler, ana hesap sistemi içerisinde görülemeyecek olan kalemlerdir. Ama bunların mali tablolarda yer almaması, işletmenin gerçek durumunun “Tam Açıklama Kavramı”uyarınca açıklıkla ortaya konmasını önleyecektir. İşte, ana hesap sistemi içinde yer almayan bu tür bilgilerin, Nazım Hesaplar aracılığıyla mali tablo kullanıcısına aktarılması gerekir.

4) Dipnotlara Yönelik Bilgiler

Nazım Hesapların, yukarıda belirtilen alanlar dışında da kullanım alanı vardır.

Bilindiği gibi, dipnotlar temel mali tabloların ayrılmaz parçalarıdır. Dipnotlardaki bazı bilgilerin, beyanname dönemlerindeki zaman sıkışıklığı içerisinde kolaylıkla toparlanabilmesi, yine Nazım Hesap kullanımıyla oldukça kolaylaşmaktadır. Dönem içerisinde işlem oluştuğu zaman Nazım Hesap sistemine konulacak küçük notlar, mali tablo düzenlenmesi ve beyanname hazırlığı sırasında büyük zaman kazancı sağlamaktadır.

Örneğin, bilanço dipnotlarında, “Aktif değerlerin toplam sigorta tutarları” sorulmaktadır. Eğer daha önce Nazım Hesap sistemini bu konuda kullanılmadıysa, bu sorunun yanıtlanması için bütün geçerli sigorta poliçelerinin, o sıkışık dönemde tek tek elden geçirilmesi gerekecektir. Oysa, örneğin bir kasko poliçesi giderleştirilirken, aynı mahsupta ilgili Nazım Hesap çiftine de kayıt düşülmüş olsa, sorunun yanıtını bulmak, birkaç saniyeden fazla zaman almayacaktır.

Basit bir örnekle konuyu açalım; (tutarları basitlemek için aylar 30 gün olarak alınmıştır, gerçek işlemlerde ayların gün sayısını tam almak gerekir.) İşletme, 25 Milyar TL. teminatla aktifindeki taşıta kasko sigortası yaptırmış, toplam 120.000.000 TL. prim borçlanmıştır. Poliçe geçerlik tarihleri, 05.11.2000 – 04.11.2001 arasıdır. (Taşıt genel yönetim hizmetlerinde kullanılmaktadır.)

Buna göre, 2000 yılı Kasım ve Aralık aylarına düşen gider payı 18.333.333 TL.’dır. 2001 yılına düşen gider payını ise Geçici Vergi Dönem’lerine göre giderleşecek şekilde paylaştırırsak, 1., 2. ve 3. üçer aylık dönemlere 30’ar Milyon TL. ve 4. üç aylık döneme 11.666.667 TL. düşmektedir. Buna göre poliçenin prim tutarının kaydını aşağıdaki biçimde yapabiliriz;

770- Genel Yönetim Giderleri
770 05- Çeşitli Giderler
770 05 04- Sigorta Giderleri 18.333.333
180- Gelecek Aylara Ait Giderler
180 03- Sigorta Giderleri
180 03 04- Cari Yıl 4. Dönem Sig.Gid. 30.000.000
180 03 05- Gel. Yıl 1. Dönem Sig. Gid. 30.000.000
180 03 06- Gel. Yıl 2. Dönem Sig. Gid. 30.000.000
180 03 07- Gel. Yıl 3. Dönem Sig. Gid. 30.000.000
180 03 08- Gel. Yıl 4. Dönem Sig. Gid. 11.666.667

320- Satıcılar
320 0?- .... Sigorta 120.000.000

Bu işlem, sigorta poliçesi için borçlanılan prim tutarının kayda alınması için yeterlidir.
Ama, yukarıda sözü geçen dip not sorusunun yanıtlanmasına yeterli değildir. 25 Milyar TL. tutarındaki teminat tutarının da, Nazım Hesap kanalıyla not edilmesi, dip notların hazırlığı sırasında kolaylık saplayacaktır. (Bir işletmenin aktifinde, birden fazla sigortalı varlık olacağını, hatta bu sayının bazı işletmelerde 10’larca sayıya ulaşabildiğini düşünürsek, aşağıdaki kaydın sağlayacağı zaman kazancı daha iyi anlaşılır.)

940- VARLIKLAR SİGORTA TEMİNATLARI 25.000.000.000
941- VARLIKLAR SG. TEM. KARŞ. 25.000.000.000

5) Sonuç

Dönem sonunda matraha ve dipnotlarına yönelik bilgiler taşıyan Nazım Hesaplar, birbirleri ile karşılaştırılarak kapatılır ve mali tablolarda yer almazlar. (Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yapan işletmelerin, devreden taahhütlerine ait K.K.E.G. tutarları hariç) Buna karşılık, işletmenin taahhütleri ve doğabilecek rizikolarına ait Nazım Hesaplar ve yatırım indirimlerini belirten Nazım Hesaplar, “Tam Açıklama Kavramı” uyarınca bilançoda yer alır ve dipnotlarda açıklanır.

Mükeller Bllgileri Bildirimi

Wed, 29 Apr 2015 16:04:16 +0300

Merhabalar,
413 sayılı VUK kapsamında yapılacak bildirimde NACE kodu hakkında aşağıdaki ilgili linki anlayamadım. Firma İNŞAAT işleri yapıyor. Arama konusunda bilgi verebilirmisiiniz.
İyi çalışmalar...

http://tuikapp.tuik.gov.tr/DIESS/GenelAramaSayfasiGetirAction.doya

Yapılmakta olan Yatırımlar

Wed, 29 Apr 2015 16:03:15 +0300

Merhabalar,
Firma kiraya vermek üzere kendi arsasında kendi bünyesinde İş Merkezi inşaatı yapacak. Sanırım 258 - Yapılmakta olan Yatırımlar hesabı kullanılacak. Yapılmakta olan Yatırımlar hesabının işleyişi, konu anlatımı, muhasebe kayıtları ve monografi örneği konusunda yardımlarınızı rica ediyorum.

TURİZM İŞLETMELERİNDE MUHASEBE UYGULAMALARI

Wed, 29 Apr 2015 16:02:13 +0300

TURİZM İŞLETMELERİNDE MUHASEBE UYGULAMALARI

TURİZM İŞLETMELERİNDE MUHASEBE UYGULAMALARI

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile bazı istisnalar hariç olmak üzere sektör, büyüklük ve küçüklük ayrımı yapılmaksızın bilanço esasına göre defter tutan işletmelerin uymak zorunda olacakları muhasebe temel kavramları, muhasebe politikalarının amaçları, mali tablolar ilkeleri, tek düzen hesap planı çerçevesi ve hesap planı konusunda belirlemeler yapılmıştır.

MSUG Tebliğleri ile getirilen ilkelerin turizm sektörü işletmelerinde muhasebe uygulamaları açısından fazla bir özellik getirdiğini söylemek zordur. Turizm muhasebesi MSUGT’leri ile getirilen ilkeler incelendiğinde bilanço hesaplarının kullanımı diğer işletmelerden faklılık göstermemektedir. Turizm işletmeleri muhasebesi açısından üzerinde durulması gereken husus diğer işletmelere göre farklılık ve özellik gösteren uygulamalar olacaktır.

Uygulama ve teoriye ilişlin olarak yapılan inceleme ve araştırmalar sonucunda turizm muhasebesi açısından özellik gösteren konular şunlardır:

Hasılat işlemleri muhasebesi

Maliyet işlemleri muhasebesi

Katma Değer Vergisi işlemleri muhasebesi

Dövizli işlemlerin muhasebesi

1- Turizm İşletmelerinde Gelir Tablosu ve Maliyet Hesaplarının Kullanımı

MSUGT ile belirlenmiş olan Tek Düzen Hesap Planı dokuz hesap sınıfından oluşmaktadır. Bu hesaplardan (1-5) sınıfı bilanço hesaplarını, (6) sınıfı gelir tablosu hesaplarını, (7) sınıf maliyet hesaplarını, (8-9) sınıf serbest hesapları kapsamaktadır.

Gelir tablosu hesapları, işletmenin faaliyet dönemine ilişkin satışların satış indirimlerini, satışların maliyetlerini, faaliyet giderlerini, diğer faaliyetlerden gelir ve karlar, diğer faaliyetlerden gider ve zararlar, finansman giderleri, olağan dışı gelir ve karlar, olağan dışı gider ve zararların tasnifli bir şekilde izlenmesini, dönem sonuçlarının belirlenmesini sağlayan hesaplarının yer aldığı bölümdür.

Maliyet hesapları, mal ve hizmetlerin satışa hazır hale getirilmesi için yapılan giderlerin toplandığı ve maliyet unsurlarına dönüştürülerek izlendiği hesaplardır. Bu bölümde yer alan gider hesapları uygulamada esneklik sağlamak üzere iki seçenek halinde 7/A ve 7/B olarak sunulmuştur.

7/A seçeneğinde giderler defter-i kebirde fonksiyon esasına göre, 7/B seçeneğinde ise çeşit esasına göre belirlenmiştir.

Turizm işletmeleri esas itibariyle hizmet satışı yapan işletmelerdir. Faaliyet gelir ve gideriyle gelir tablosu ve maliyet hesaplarının işleyişi şu şekilde olmaktadır.

1.1- Gelir Tablosu Hesaplarının Kullanılması

Fonksiyon itibariyle gelir tablosu hesapları kendi içinde dört gruba ayrılmaktadır.

Hasılat hesapları

Satışların Maliyeti Hesapları

Faaliyet Giderleri Hesapları

Dönem Net Karı ve Zararı Hesapları

1.1.1- Turizm İşletmelerinde Hasılat Hesaplarının Kullanımı

Tek düzen hesap planına göre satış hasılatları ve diğer gelirlerin izleneceği defter-i kebir hesapları şunlardır.

600- YURTİÇİ SATIŞLAR HESABI

601- YURTDIŞI SATIŞLAR HESABI

602- DİĞER GELİRLER

610- SATIŞTAN İADELER (-)

611- SATIŞ İSKONTOLARI (-)

612- DİĞER İNDİRİMLER (-)

Tebliğde defter-i kebir hesaplarının altında açılacak yardımcı hesaplar için bir sınırlama getirilmemiştir. İşletmeler diledikleri ayrım ve detayda yardımcı hesap açabilirler.

Uygulamada turizm işletmelerinin kullandıkları defter-i kebir hesaplarına ilişkin örnekler aşağıya alındığı gibidir.

a- Seyahat Acentelerinde

Seyahat acentelerinin asıl faaliyet gelirlerine ilişkin olarak kullanılan hasılat hesapları,

600- YURTİÇİ SATIŞLAR HESABI

601- YURTDIŞI SATIŞLAR HESABI

602- DİĞER GELİRLER

610- SATIŞTAN İADELER (-)

611- SATIŞ İSKONTOLARI (-)

612- DİĞER İNDİRİMLER (-) dir.

Defter-i kebir hesaplarının ilk açılımı satılan hizmet türlerine, ikinci açılımları hizmetlerden yararlananlara ve düzenlenen turların ayrıntılarına göre yapılmaktadır.

600- YURTİÇİ SATIŞLAR HESABI

601- YURTDIŞI SATIŞLAR HESABI

1.Açılım 00,01,..- Hizmet Türleri

2.Açılım 0,1,2,..- Hizmetlerden Yararlananlar veya Tur Ayrıntıları

600- YURTİÇİ SATIŞLAR HESABI

600 00 Outgoing Gelirleri

600 00 0 İtalya Tur Gelirleri

600 00 1 İspanya Tur Gelirleri

600 01 Seminer Organizasyon Gelirleri

600 01 0 X Bayiler Toplantısı Gelirleri

600 01 1 Y Bayiler Toplantısı Gelirleri

600 02 İncoming Gelirleri

600 02 0 İç Hat Bilet Satış Gelirleri

600 02 00 T Hava Yolları

600 02 01 L Hava Yolları

601- YURT DIŞI SATIŞLAR

601 00 İncoming Gelirleri

601 00 0 İzmir Tur Gelirleri

601 00 1 Antalya Tur Gelirleri

602- DİĞER GELİRLER

602 00 Vade Farkları Gelirleri

602 00 0 X Otelinden Alınan Vade Farkları

gibi.

b- Konaklama İşletmelerinde

Konaklama işletmelerinde hasılatlar ve gelirler oda gelirleri ile çeşitli hizmet bölümlerinden elde edilen gelirlerden oluşmaktadır. Bu nedenle hasılat hesaplarının açılımları da oda gelirleri ve diğer bölüm gelirlerine göre yapılmaktadır.

Uygulamadan alınan örneklere göre, hasılat ve gelir hesaplarının konaklama işletmelerindeki genel açılımları şöyledir:

600 YURTİÇİ SATIŞLAR

600 00 Konaklama Gelirleri

600 00 1 Münferit Müşteriler

600 00 2 Grup Müşteriler

600 01 Yiyecek Gelirleri

600 01 1 Ana Restoran Gelirleri

600 01 2 Pansiyon Gelirleri

600 02 İçecek Gelirleri

600 02 1 Ana Restoran Gelirleri

600 03 Plaj, Yüzme Havuzu, Sauna Gelirleri

600 03 1 Plaj Gelirleri

600 03 2 Yüzme Havuzu Gelirleri

600 03 3 Sauna Gelirleri

600 04 Casino Gelirleri

600 05 Çamaşır Yıkama Gelirleri

600 06 Sair Hizmet Gelirleri

600 06 1 Deniz Aktiviteleri Gelirleri

gibi.

Genel olarak konaklama işletmelerinde bir günden fazla süren konaklamalarda oda ücretleri günlük olarak tahakkuk ettirilmekte ve müşteri hesabına (folio) günlük olarak işlenmektedir. Günlük olarak tahakkuk ettirilen ve muhasebe kayıtlarına da günlük hasılat raporuna istinaden hasılat olarak geçirilen günlük oda gelir tahakkuklarıyla müşterinin hesabına geçirilen diğer harcamalar (peşin harcamalar dışında kalan) ilişkin faturalar müşterinin otelden ayrıldığı gün düzenlenmektedir. İşte bu nedenle konaklama işletmeleri muhasebe kayıtlarına hasılat olarak geçirilen ancak henüz faturası düzenlenmemiş gelirlerini takip ve kontrol amacıyla geçici bir hesap niteliğinde olan kontrol hesapları kullanmaktadırlar.

Kontrol hesabının kullanımıyla ilgili olarak uygulamadan alınan aşağıdaki örneği vermek mümkündür.

______________ / ________________

100 Kasa Hesabı XX

120 Alıcılar Hesabı XX

120 01 M Müşterisi X

120 02 G Müşterisi X

182 Oda Kontrol Hesabı XX

182 01 Oda Kredi Hesabı X

600 Yurtiçi Satışlar XX

391 Hesaplanan KDV XX

___________________________________________

Verilen örnekte 100-Kasa Hesabı ve 120- Alıcılar Hesabı faturası düzenlenmiş ve vadeli oda satış hasılatlarını, 182- Oda Kontrol Hesabı ise henüz tesiste kalmakta olan müşteriler için müşteri hesabına (folio) geçirilmiş oda ücret tahakkuklarını ifade etmektedir. Oda kontrol hesabı müşteriler adına fatura düzenleninceye kadar açık kalmakta, faturalar düzenlendikçe kasa veya alıcılar hesabı ile karşılaştırılarak kapatılmaktadır. Örneğin;

Müşteri Bay A, 16.07.2003 tarihinde gelip 10 gün kalmıştır. Her gün, folionun oda ücreti için 50.000.000-TL işlenmiş olsun. İlk günkü kayıt,

182 Oda Kontrol Hesabı 50.000.000

182 01 Oda Kredi Hesabı

182 01 1 215 Nolu Oda Kredi Hesabı

Onuncu günün sonunda 182 Hesabın borcu 500.000.000-TL olmuş ve son günde işletme, müşteri adına fatura düzenleyerek parasını nakit olarak tahsil etmiştir. Oda Kontrol Hesabı müşteriye fatura düzenlendiğinde,

__________ / _________________

100 Kasa Hesabı 500.000.000

100 00 Nakit Kasası

182 Oda Kontrol Hesabı 500.000.000

182 011 215 Nolu Oda Kredi Hs.

–––––––––––––––––––––––––––––––

Şeklinde olmaktadır.
SMMM Ahmet BARLAK

Yukarı Dön
c- Yat Limanı (Marina) İşletmelerinde

Yat limanı işletmelerinde hasılatlar; bağlama, bakım- onarım, genel hizmetler ve yat malzemeleri satışlarından oluşmaktadır. Bu nedenle defter-i kebir hesaplarının açılımları da buna göre yapılmaktadır.

600 YURTİÇİ SATIŞLAR

600 00 Bağlama Hasılatı

600 00 1 Kısa Süreli Bağlama Hasılatı

600 00 2 Uzun Süreli Bağlama Hasılatı

600 01 Ticari Emtia Satış Hasılatı

600 01 1 Akaryakıt Satış Hasılatı

600 02 Bakım Onarım Ücreti

600 02 1 Motor Balım İşçiliği

600 02 2 Genel Bakım İşçiliği
d- Yat İşletmelerinde

Yat işletmelerinde hasılat genel olarak yat kiralamalarından ve tertiplenen yat turlarından elde edilmektedir.

600 YURTİÇİ SATIŞLAR

600 00 Yat Kiralama Gelirleri

600 00 1 Motorlu Yat Kira Gelirleri

600 00 2 Yelkenli Yat Kira Gelirleri

600 01 Tur Gelirleri

600 01 1 Motorlu Yat Tur Gelirleri

600 01 2 Yelkenli Yat Tur Gelirleri

600 01 2 0 Yelkenli Göcek Tur Gelirleri

MSUGT uyarınca bütün satış hasılatları muhasebe kayıtlarına brüt tutarları ile geçirilmek zorundadır. Bu zorunluluk nedeniyle tüm satış hasılatları ve diğer gelirler 60 hesap grubunda yer alan hesaplara brüt tutarları üzerinden kaydedilmektedir. Brüt hasılattan indirilmesi gereken değerlerin ise 61 hesap grubunda yer alan hesaplarda ayrıca izlenmesi gerekmektedir. İşletmeler esas faaliyet konusuyla ilgili brüt satış hasılatlarından faturaların düzenlenmesi sonrasında indirim konusu yapacakları değerleri (satışlardan iadeler, satış iskontoları, diğer indirimler gibi) 61 hesap grubunda yer alan hesaplara kaydetmekte ve kendi ihtiyaçlarına göre de bu hesapları detaylandırabilmektedirler.

611 Satış İskontoları

611 00 Miktar İskontosu

611 00 1 Oda İskontosu

611 00 2 Pansiyon İskontosu

612 00 Seyahat Acenteleri İskontosu

612 00 1 X Acentesi Komisyonu . Gibi.
1.1.2- Turizm İşletmelerinde Satılan Malın Maliyeti Grubu Hesaplarının Kullanımı

İşletmeler, satılan hizmetlerin ve ticari malların maliyetlerini (62) hesap grubunda yer alan mevcut hesaplar veya boş bırakılan hesaplardan ihtiyaçları doğrultusunda açacakları hesaplar yardımıyla izlerler. Turizm işletmeleri tarafından kullanılan hesapların başlıcaları 621- Satılan Ticari Mallar Maliyeti ve 622- Satılan Hizmet Maliyetleri hesaplarıdır. 62 grupta yer alan hesapların dönem maliyeti ile ilgili olan giderlerin öncelikle yedinci sınıfta yer alan maliyet hesaplarına kaydedilmesi, buradan da gerekli maliyet bilgilerinin üretilmesi ve dönem veya maliyet dönemi sonunda gelir tablosu (altıncı sınıf) hesaplarına yansıtma grupları ile devri gerekmektedir.

Yedinci sınıfı oluşturan maliyet hesaplarından 7/A seçeneğini uygulayan işletmelerde 740 nolu hesapta oluşan Hizmet Üretim Maliyeti, 741 nolu Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma hesabı aracılığıyla 622 nolu Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına aktarılmaktadır. Satılan Ticari Mallar ise maliyet tutarı ile 153- Ticari Mallar Hesabına alacak, 621 nolu Satılan Ticari Mallar Maliyeti Hesaba borç yazılmaktadır.

Satışların maliyetiyle ilgili 62 nolu grupta yer alan hesapların açılımlarıyla ilgili uygulamada sık kullanılan hesaplar aşağıdaki gibidir:
a- Konaklama İşletmelerinde

621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ

621 00 Satılan Ticari Mallar Maliyeti

621 00 1 Satılan %0 KDV’li Mallar Maliyeti

621 00 2 Satılan %8 KDV’li Mallar Maliyeti

621 00 3 Satılan %18 KDV’li Mallar Maliyeti

621 00 4 Satılan Sigara Maliyeti

621 00 5 Satılan Diğer Mallar Maliyeti

622 SATILAN HİZMET MALİYETİ

622 00 Oda Satış Hizmet Maliyeti

622 00 1 Direkt İlk Mad. Malz. Maliyeti

622 00 2 Direkt İşçilik Maliyeti

622 00 3 Genel Hizmet Maliyeti

622 00 3 0 Dağıtım Giderlerinden Gelen Paylar

622 01 Yiyecek Hizmet Maliyeti

622 02 Casino Hizmet Maliyeti
b- Seyahat Acentelerinde

622 SATILAN HİZMET MALİYETİ

622 00 Outgoing Hizmet Maliyetleri

622 00 1 İtalya Tur Maliyeti

622 00 1 0 Uçak Biletleri Maliyeti

622 00 1 1 Direkt İşçilik Maliyetleri

622 01 İncoming Hizmet Maliyetleri

622 01 0 Efes Tur Maliyetleri

622 01 0 0 Otobüs Biletleri Maliyetleri

622 02 Seminer Organizasyon Maliyetleri

622 02 0 İzmir Bayiler Toplantısı Maliyetleri

gibi.

Benzer şekilde yat limanı ve yat işletmeleri de satılan ticari mallar ve hizmet üretim maliyetleri ile ilgili defter-i kebir hesaplarında gerekli açılımları yapmakta ve yedinci sınıfta yer alan hesaplarda maliyet üretimini yaparak hesaplanan maliyetleri maliyet dönemleri sonunda 62 nolu grupta yer alan gelir tablosu hesaplarına aktarmaktadırlar.
1.1.3- Turizm İşletmelerinde Faaliyet Giderleri Grubu Hesaplarının Kullanımı

Faaliyet giderleri hesap grubu işletmelerin esas faaliyetleriyle ilgili olarak, ancak üretim maliyetlerine yüklenmeyen çeşitli giderlerin (AR-GE, Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri ve Genel Yönetim Giderleri) izlendiği hesaplardan oluşmaktadır. Yedili maliyet hesapları sınıfında izlenen esas faaliyet dönem giderleri dönem sonlarında bu grupta yer alan hesaplara devredilmektedir.

Faaliyet giderleri grubunda yer alan mevcut hesaplar;

630 AR-GE

631 Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri

632 Genel Yönetim Giderleri’dir.

Turizm işletmeleri tarafında en çok kullanılan hesap olan 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabının uygulamada kullanılan yaygın örneği aşağıdaki gibi olup, işletmeler alt hesaplarını diledikleri gibi kullanabilirler.

Yukarı Dön
a- Konaklama İşletmelerinde
632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
632 00 İlk Madde Malzeme Giderleri
632 01 İşçi Ücret ve Giderleri
632 01 0 Üst Yönetim Ücret ve Giderleri
632 02 Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler
632 03 Çeşitli Giderler
632 04 Vergi Resim ve Harçlar
632 04 0 İndirilemeyecek KDV

b-Seyahat Acentelerinde

632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
632 00 İlk Madde Malzeme Giderleri
632 01 İşçi Ücret ve Giderleri
632 01 0 Üst Yönetim Ücret ve Giderleri
632 02 Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler
632 02 0 Reklam Giderleri
632 03 Çeşitli Giderler
632 03 0 Kira Giderleri
632 04 Vergi Resim ve Harçlar
632 05 Amortisman ve Tükenme Payları
632 06 Finansman Giderleri

gibi
Benzer şekilde yat limanı ve yat işletmeleri üretim maliyetlerine yüklenmeyen giderleri için 632- Genel Yönetim Giderleri hesabını kullanmakta ve işletme ihtiyaçları doğrultusunda yardımcı hesaplarda detaylandırma yapmaktadırlar.
1.1.4- Turizm İşletmelerinde Dönem Karı ve Zararı Grubu Hesaplarının Kullanımı
Dönem karı ve zararı gurubu, dönem sonlarında sonuç hesaplarında yer alan hesapların aktarıldığı hesaplar olup aşağıdaki hesaplardan oluşmaktadır:

690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI
691 DÖNEM KARI VERGİ ve DİĞER YASAL YÜKÜMLÜ.KARŞIL. (-)
692 DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI

Bu hesapların kullanımları turizm işletmeleri ile diğer işletmeler arasında herhangi bir farklılık göstermemektedir. Burada önemli olan MSUG Tebliğ'lerindeki düzenlemeler vergi mevzuatından tamamen bağımsız olup, Tekdüzen Hesap Planı'na göre oluşan kar (veya zarar), mali kar (veya mali zarar) değil ticari kardır. Bu nedenle işletmeler, ticari kar (veya zarar) ile mali kar (veya zarar) arasında oluşacak farklılığı mali tablolar dışında hesaplayarak vergiye tabi matrahı ayrıca hesaplayacaklardır.

Bu amaçla Maliye Bakanlığı 4 Seri Nolu MSUGT'yi yayımlamış ve gerekli hesaplamaların nasıl yapılacağını ayrıntılı bir şekilde düzenlemiştir. Dolayısıyla turizm işletmeleri de MSUGT'ye göre düzenlenen mali tablolara göre oluşan ticari kardan mali kara geçiş işlemlerini anılan tebliğe göre yapmak zorundadırlar.
1.2- Turizm İşletmelerinde Maliyet Hesaplarının Kullanımı
Tekdüzen Hesap Planı'nın yedinci hesap sınıfı "Maliyet Hesapları" na ayrılmıştır. Maliyet hesapları, mal ve hizmetlerin planlanan biçim ve niteliğe getirilmesi için yapılan giderlerin toplandığı ve maliyet unsurlarına dönüştürülerek izlendiği hesaplardır.

Maliyet hesapları uygulamada esneklik ve kolaylık sağlamak üzere iki seçenek halinde 7/A ve 7/B olarak sunulmuştur. MSUG Tebliğleri uyarınca bilanço esasına göre defter tutan ve bir önceki takvim yılı aktif toplamı ve net satışlar toplamı belli tutarların üzerinde kalanlar 7/A seçeneğini kullanmak zorundadırlar. Aktif toplamı ve net satış tutarı belirlenen tutarların altında kalanlar ise işletme yapılarına uygun olarak 7/A ve 7/B seçeneğini kullanmak bakımından serbest bırakılmışlardır.
1.2.1- Turizm İşletmelerinde 7/A Seçeneğinin Kullanımı
Büyük ve orta büyüklükteki (MSUGT'de aktif toplamı ve net satışları toplamı belli tutarları aşanlar) işletmelerin kullanmak zorunda oldukları 7/A seçeneğinde giderler, esas defterlerde fonksiyon esasına göre belirlenmiştir. Eş zamanlı kayıt yönteminin kullanılması önerilen bu uygulamada, giderler yapıldıkları anda ilgili defter-i kebir hesaplarına Fonksiyon Esasına göre kaydedilirken, söz konusu giderler aynı zamanda yardımcı defterlerde hem çeşit esasına hem de ilgili gider yerlerine göre izlenmektedir.

MSUG Tebliğlerine göre işletmeler, maliyet muhasebesini genel muhasebe içinde izleyebilecekleri gibi, genel muhasebe ve maliyet muhasebesini ayrı ayrı da izleyebileceklerdir

7/A seçeneğinin turizm işletmelerinde uygulanmasında genellikle kullanılan hesap grupları şunlardır:

74 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ
76 PAZARLAMA SATIŞ DAĞITIM GİDERLERİ
77 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
78 FİNANSMAN GİDERLERİ

Pazarlama satış ve dağıtım giderleri, Genel Yönetim Giderleri ve Finansman Giderleri grup hesaplarının turizm işletmelerinde kullanımı herhangi bir özellik arz etmemektedir. Kullanım açısından özellik arz eden hesap gurubu "74-Hizmet Üretim Maliyeti" gurubudur. Bu gurup altında açılacak defter-i kebir hesapları genel olarak şunlardır :

740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ
741 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ YANSITMA HESABI
742 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ FARK HESABI
743-749 Serbestçe Kullanılabilecek Boş Hesaplar

Turizm işletmeleri, kendi ihtiyaçları ve organizasyon yapılarına uygun olarak anılan defter-i kebir hesaplarının altında hem çeşitlerine hem de gider yerlerine göre yardımcı hesaplar açabileceklerdir. MSUGT'de işletmelerin kullanabilecekleri gider çeşitleri ve gider yerleri yardımcı hesaplarının sınıflamaları yapılmış olduğundan turizm işletmeleri de tebliğ ile belirlenen bu sınıflamaları esas almak zorundadırlar.

Maliyet tespitinde fiili maliyet yöntemini kullanan turizm işletmeleri cari dönem içinde 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabında üretilen hizmet maliyetlerini, 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı aracılığıyla gelir tablosu hesaplarından olan 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına aktarırlar.
Maliyet tespitinde standart maliyet yöntemini kullanan işletmeler ise, tahmini olarak hesaplayıp 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına ve buradan da 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına kaydettikleri standart maliyetler ile maliyet dönemi sonunda oluşan fiili maliyetler arasındaki farkları 742 Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesapları yoluyla 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına aktarırlar.

Hizmet Üretim Maliyeti hesabının turizm işletmelerindeki kullanımları şöyledir:

a- Konaklama İşletmelerinde
740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ
740 00 Konaklama Maliyetleri
740 00 0 İlk madde ve malzeme maliyetleri
740 00 0 0 Kırtasiye giderleri
740 01 İşçi Ücret ve giderleri
740 02 Dışardan sağlanan fayda ve hizmetler
740 03 Vergi resim ve harçlar
740 04 Amortisman ve Tükenme Payları
740 05 Yiyecek içecek maliyetleri

b- Seyahat Acentelerinde
740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ
740 00 Out going Hizmet Maliyetleri
740 00 0 İtalya Tur Maliyetleri
740 01 İncoming hizmet Maliyetleri
740 01 0 Efes Tur Maliyetleri
740 02 Seminer ve organizasyon maliyetleri
740 02 0 Antalya bayiler Toplantı Maliyetleri

Benzer şekilde yat limanı ve yat işletmeleri de 740 Hizmet Üretim Maliyetleri Hesabını işletme ihtiyaçları ve organizasyon yapılarına uygun olarak gider yerleri ve gider çeşitlerine göre detaylandırmakta yada maliyetlerini hesap planında boş bırakılan 8 numaralı sınıfta eş zamanlı maliyet tespit etme yöntemine aykırı olmamak şartıyla açacakları defter-i kebir hesaplarında izleyebilmektedirler.

Sekiz numaralı sınıfın maliyet hesapları için kullanımı ile ilgili olarak yat limanı işletmelerinden alınan bir uygulama örneği aşağıdaki gibidir:

802 İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ
802 01 İşçi Ücretleri
802 01 001 Normal Mesai İşçiliği
802 01 002 Fazla mesai işçiliği
803 İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ YANSITMA HESABI
804 MEMUR MAAŞ VE GİDERLERİ
804 01 Memur maaşları
804 01 001 Normal mesai işçiliği
805 MEMUR MAAŞ VE GİDERLERİ YANSITMA HESABI
808 DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER
808 01 Elektrik Giderleri
808 02 Su Giderleri
809 DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA ve HİZM. YANSITMA HESABI

gibi.

İşletmeler tarafından yönetim muhasebesi amaçları doğrultusunda kullanılabilecek olan 8 nolu sınıfta açılacak defter-i kebir hesapları dönem sonlarında ilgili gelir tablosu ve bilanço hesaplarına aktarılmak yoluyla kapatılmak ve mali tablolara intikal ettirilmek zorundadırlar.
1.2.2- Turizm İşletmelerinde 7/B Seçeneğinin Kullanımı
MSUGT uyarınca bilanço esasına göre defter tutan ve bir önceki yıl aktif toplamı ve net satış hasılatı belli tutarların altında kalan işletmeler maliyetlerini 7/A seçeneği yerine 7/B seçeneğine göre tespit etme hakkına sahiptirler.

Turizm işletmelerinde, giderler yapıldıkça ve tahakkuk ettikçe dönem boyunca 790-797 numaralı defter-i kebir hesaplarına kaydedilmekte ve oluşan giderlerden hizmet üretimi ile direkt ilgili olanlar 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesapları aracılığıyla 799 Üretim Maliyeti Hesabına ve buradan da 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına, hizmet üretimi ile direkt ilgili olmayanlar ise gelir tablosu hesaplarından 630, 631, 632 ve 680 numaralı hesaplara ve aktifleştirilmesi gereken giderler ise bilanço hesaplarına aktarılırlar.

7/B seçeneğinde defter-i kebir hesapları şu şekilde bölümlenmiştir:

790 İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ
791 İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ
792 MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ
793 DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER
794 ÇEŞİTLİ GİDERLER
795 VERGİ RESİM HARÇLAR
796 AMORTİSMANLAR VE TÜKENME PAYLARI
797 FİNANSMAN GİDERLERİ
798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESAPLARI
799 ÜRETİM MALİYETİ HESABI
2. Turizm İşletmelerinde Katma Değer Vergisi ve Muhasebesi
Tek düzen Hesap Planında Katma Değer Vergisi kayıtları ile ilgili defter-i kebir hesapları 191, 192, 291, 292, 391, 392 ve 492 numaralı hesaplardır. Bu hesaplardan esas faaliyet hasılatları ve giderleri ile ilgili olan hesaplar 191 İndirilecek KDV ve 391 Hesaplanan KDV Hesaplarıdır.
Turizm işletmelerinde KDV kayıtları esas itibariyle diğer işletmelerden herhangi bir farklılık göstermemektedir. Ancak Maliye Bakanlığı'nın Katma Değer Verisi ile ilgili tebliğleri ve iç genelgeleri ve literatürde yer alan birtakım görüş ayrılıkları nedeniyle turizm işletmelerinde bazı konular özellik arz eder hale gelmiştir.
2.1. Seyahat Acentelerinin Incoming ve Outgoing Turlarında KDV Matrahı ve Muhasebesi
Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-a maddesi ve maddeye ilişkin olarak 26, 30 ve 40 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğlerindeki açıklamalara göre, seyahat acentelerinin incoming ve outgoing faaliyetleri ile ilgili hizmet teslimlerinde KDV Matrahı şu şekilde hesaplanacaktır:
Yurtdışına düzenlenen turlarda KDV matrahı, tura katılanlardan alınan toplam bedelden yurtdışında verilen yeme, içme, konaklama, ulaştırma, rehberlik, gezi, sağlık ve benzeri hizmetler için yapılan harcamalar düşüldükten sonra kalan bedeldir.
Yurtdışından yurtiçine düzenlenen turlarda ise KDV matrahı, yurtdışındaki seyahat acentesinden alınan tur bedelinin, yurtiçinde verilen yeme, içme, konaklama, ulaştırma, rehberlik ve benzeri hizmetler için yapılan harcamalara tekabül eden kısmıdır. Diğer bir ifadeyle sadece yurtdışındaki seyahat acentesinden alınan komisyon bedeli KDV'den istisnadır. Bu durumda seyahat acenteleri incoming ve outgoing turlarına ilişkin KDV matrahlarını hesaplayabilmek için muhasebelerini her bir turun hasılat ve maliyetlerini tespit edebilecek şekilde tutmak zorundadırlar. Uygulamada seyahat acenteleri KDV matrahını hesaplayabilmek amacıyla aşağıda yer aldığı şekilde KDV icmal tablosu düzenlemekte ve bu yolla satış faturasını düzenlemeden önce satış hasılatlarının KDV'ye tabi olan ve olmayan kısımlarını tespit etmektedirler.

Örnek: (X) seyahat acentesinin 2003/6 dönemi tur gelirleri toplamı 20.000.000.000 TL'dir. Bu hasılatın 3.000.000.000 TL'si KDV'ye tabi satış, diğer kalan 17.000.000.000 TL'lik kısmı ise KDV'ye tabi olmayan hasılattır. (KDV oranı % 18 dir.)

Buna göre muhasebe kaydı;
____________ / __________________
100 KASA HESABI 20.540.000.000

600 YURTİÇİ SATIŞLAR 20.000.000.000
600 0 Outgoing Tur Gelirleri 20.000.000.000
600 01 İtalya Tur Gelirleri 20.000.000.000
600 01 0 KDV'ye tabi Tur G. 3.000.000.000
600 01 1 KDV'ye tabi Olm. 17.000.000.000
Tur Gelirleri
391 HESAPLANAN KDV 540.000.000
_________________________________

gibi olacaktır.
KDV İCMAL TABLOSU

SATIŞ BEDELİ 20.000.000.000 TL
KDV'DEN İSTİSNA KISIM (-) 17.000.000.000TL
KDV'YE TABİ SATIŞ BEDELİ 3.000.000.000 TL

2.2 Turizm İşletmelerinde Kur Farklarının KDV Karşısındaki Durumu
Turizm sektöründe hizmet satışlarının büyük bir bölümü yabancı para cinsinden yapılmaktadır. Döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak yapılan ve satış bedelinin ve vergiyi doğuran olayın meydana geldiği tarihten sonra tahsil edildiği hallerde oluşan kur farklarının KDV karşısındaki durumu konusunda litaratürde çeşitli görüşler mevcuttur.

Birinci görüş, kur farklarının KDV'ye tabi olmayacağını, ikinci görüş ise kur farklarının vade farkı gibi değerlendirilip KDV'ye tabi olacağını savunmaktadır. Konuya ilişkin olarak vergi idaresinin görüşü ise, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği tarihten sonra ortaya çıkan kur farklarının KDV'ye tabi olmayacağı şeklindedir. (Maliye Bakanlığı'nın 10.05.1993 tarih ve 29975 sayılı Özelgesi)

Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 10/a maddesine göre, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde KDV açısından vergiyi doğuran olay malın teslimi veya hizmetin ifasıyla meydana gelmektedir. Aynı Kanunun 26.maddesinde ise, bedelin döviz ile hesaplanması halinde dövizin vergiyi doğuran olayın meydana geldiği tarihteki T.C.Merkez Bankası Döviz Alış Kuru ile Türk Lirasına çevrileceği hükme bağlanmıştır.

Satış bedelinin vergiyi doğuran olayın meydana geldiği tarihten sonra tahsil edilmesi halinde ortaya çıkan lehte ve aleyhteki kur farklarının KDV karşısındaki durumu konusundaki birinci ve ikinci görüşe göre ilgili muhasebe kayıtları şu şekilde yapılacaktır.
Kur farklarının KDV'ye tabi olmayacağı şeklindeki birinci görüşe göre işletmelerin yapacakları kayıtlar;

Faturanın düzenlenip, hizmetin tamamlandığı andaki kayıt;
__________ / ____________________
220 ALICILAR HESABI XX
(Hizmet Bedeli X TCMB Alış Kuru)
600 YURTİÇİ (veya 601 Yurtdışı) XX
SATIŞLAR
391 HESAPLANAN KDV XX
________________________________

Bedelin tahsili ile ilgili kayıt;
__________ / _____________________
100 KASA H.(veya 102 Bankalar H.) XX
(Hizmet Bedeli X Döviz Kuru)
220 ALICILAR H. XX
(Hizmet Bedeli X TCMB Alış Kuru)
646 KAMBİYO GELİRLERİ XX
646 00 Kur Gelirleri
_________________________________

Kur farklarının KDV'ye tabi olacağı şeklindeki ikinci görüşe göre işletmelerin yapacakları kayıtlar;

Vergi doğuran olayın meydana geldiği tarihteki kayıt;
__________ / ____________________
220 ALICILAR H. XX
(Hizmet Bedeli X TCMB Alış Kuru)
600 YURTİÇİ (veya 601 Yurtdışı) XX
SATIŞLAR
391 HESAPLANAN KDV XX
________________________________

Bedelin tahsil edildiği tarihteki kayıt;
__________ / _____________________
100 KASA H.(veya 102 Bankalar H.) XX
(Hizmet Bedeli X Döviz Kuru +KDV)
220 ALICILAR H. XX
(Hizmet Bedeli X TCMB Alış Kuru)
646 KAMBİYO GELİRLERİ XX
391 HESAPLANAN KDV XX
_________________________________
İkinci görüşü savunanlar aleyhte oluşan kur farklarının da KDV Kanunu'nun 35.maddesi çerçevesinde "matrahta değişiklik" olarak değerlendirilmesi ve düzeltilmesi gerektiğini savunmaktadırlar.
3- Turizm İşletmelerinde Dövizli İşlemlerin Muhasebesi
MSUGT ile belirlenmiş temel kavramlardan birisi olan parayla ölçülme kavramı gereğince "muhasebe işlemleri ulusal para birimine göre yapılır".

Turizm işletmelerinde hizmet bedelinin önemli bir bölümünün yabancı para cinsinden tahsil edilmesi ve özellikle turistik konaklama işletmelerinde turistlere döviz bozma hizmeti verilmesi nedeniyle dövizli işlemler önemli boyutlara ulaşmaktadır.

Turizm işletmelerinde MSUGT ile yapılan belirleme ile uygulama arasındaki bu farklılık yardımcı hesaplar ve nazım hesapları yoluyla giderilmeye çalışılmaktadır.

Uygulamada dövizli işlemlerin izlenebilmesi amacıyla kasa, bankalar, alıcılar vb defter-i kebir hesapları şu şekilde detaylandırılmaktadır.

100 KASA HESABI
100 00 TL Kasası
100 01 Döviz Kasası
100 01 0 ABD Doları Hesabı
100 01 1 İngiliz Sterlini

Dövizli işlemlerin izlenebilmesi amacıyla kullanılan nazım hesaplar genel olarak şöyledir;

990 EFEKTİF ve DÖVİZ DEPOSU
990 0 Efektif USD Doları deposu
990 1 Efektif İngiliz Sterlini
990 2 Döviz USD Doları Deposu

991 BANKALAR DÖVİZ TEVDİAT HESAPLARI
991 0 USD Doları Hesapları
991 1 Sterlin Hesapları

992 DÖVİZ TAHSİLATLARI
992 0 USD Doları tahsilatları
992 1 Sterlin Hesapları Tahsilatları

993 DÖVİZ TAHSİLATLARI
993 0 Mal ve Hizmet Satışı Tahsilatları
993 1 KDV Hasılatı
993 2 Döviz Alım Satım Hasılatı

994 DÖVİZ DURUMU
994 0 USD Doları Durumu
994 1 Sterlin Hesapları Durumu

995 EFEKTİF VE DÖVİZ DURUMU
995 0 Efektif USD Doları Durumu

996 DÖVİZ BORÇLARI
996 0 USD Dolar Borçları

Örnek : X konaklama işletmesinde hizmet satış bedellerine ilişkin düzenlenen faturada 5000 $ (1 $=1.500.000 TL) nakden tahsil edildiği ve 1000 $ seyahat çeki alındığını ve ayrıca turistlere 5000 $ döviz bozdurulduğunu ve KDV'nin %18 olduğunu varsayarsak muhasebe kaydı şöyle olacaktır:

____________ / ______________________
100 KASA H. 15.000.000.000
100 00 Döviz Kasası
100 00 0 USD Doları 15.000.000.000
101 ALINAN ÇEKLER 1.500.000.000
101 00 Dövizli Çekler
101 00 1 USD Doları Çekleri 1.500.000.000

600 YURTİÇİ SATIŞLAR 7.627.118.600
600 00 Konaklama Gelirleri 7.627.118.600
391 HESAPLANAN KDV 1.372.881.400
391 00 Konaklama Gelirleri KDV'si
100 KASA H. 7.500.000.000
100 00 TL Kasası 7.500.000.000
___________________________________

Hizme
Güncel Mevzuat Gelişmelerinden Haberdar Olmak İçin E-Posta Listemize Kayıt olun
E Posta Listesine Katılmak İçin TIKLAYIN
Hizmet satış hasılatı ve döviz bozma hasılatının izlenebilmesi amacıyla aşağıda yer alan nazım hesap kayıtlarının yapılması gerekmektedir.